„არნოლდ ჩიქობავამ თქვა – „ქეთევან ლომთათიძეს აქვს ჭკვიანი ნიჭიო; ძლიერი შემოქმედებითი ნიჭიო“... (ანა კალანდაძის ჩანაწერებიდან). ვკითხე ქალბატონ ანას, რა არის მეთქი „ჭკვიანი ნიჭი“... გაიღიმა: „აი
ას წელს მიღწეულ აკაკი შანიძეს ჩერჩილის მემუარები ჩავარდნია ხელში, სულმოუთქმელად წაიკითხაო და ბედნიერი გამომეტყველებით უთქვამს: – „რამდენი რამ ვისწავლეო“... მემუარებს ასეთ შემთხვევაში ექნება
ახლახან ერთი ახალგაზრდა მწერლის წიგნს ვკითხულობდი; რამდენიმე უხერხული გამოთქმა მომხვდა თვალში... მერე სწორედ ამ თვალსაზრისით ფანქრით ჩავიკითხე ხუთიოდე გვერდი... და უცნაური სურვილიც გამიჩნდა –
დედაენას მთავარ ეროვნულ ძალად მიიჩნევს იაკობ გოგებაშვილი და სწორედ ამ ძალას მომართავს იგი ერის სასიკეთოდ. დედაენაზე სწავლის აუცილებლობაც სწორედ ამისთვისაა საჭირო. ამიტომ იტყვის იგი გულდაწყვეტილი:
XIX საუკუნეში არსებულმა მძიმე ენობრივმა თუ ეროვნულმა პოლიტიკამ ერთიან სალიტერატურო ენას საფრთხე შეუქმნა. დაიწყო ინსპირირება მეგრულ და სვანურ ენებზე სკოლების გამართვის აუცილებლობისა. აქ იაკობ