დედაენას მთავარ ეროვნულ ძალად მიიჩნევს იაკობ გოგებაშვილი და სწორედ ამ ძალას მომართავს იგი ერის სასიკეთოდ. დედაენაზე სწავლის აუცილებლობაც სწორედ ამისთვისაა საჭირო. ამიტომ იტყვის იგი გულდაწყვეტილი:
პაოლო იაშვილის უმცროსმა მეგობარმა, გიორგი ლეონიძემ, რომელმაც მზიური პაოლო~ უწოდა თავის თანამოკალმეს, მისი ასეთი პორტრეტი დაგვიტოვა: ნაღმიანი სიტყვის პოეტი, გაბედული მხატვარი, ვაჟკაცური ხმის
ნეტავ მართლა რა იფიქრა ჩემმა დიდპაპამ, როცა სამ შვილს ხელი მოხვია და სვანეთიდან ბარში დაეშვა. შეიძლება, ღვინო უყვარდა? აკი, მთელი საქართველო გადმოიარა კახეთში რომ ჩამოსულიყო და ვაზის რქა გადაეწვინა.
ბლატტელლა გერმანიცა-ს, ვისაც დედამ დაბადებისთანავე „კოკროჭინა“ შეარქვა (მოფერებით - კოკრო), რადგან თავის და-ძმებთან შედარებით პატარა, დალეული გაჩნდა, და ვისაც იმ დღიდან ყველა მეტსახელს ეძახდა -
დიდ ფუმფულა პლედზე ნემსი დამივარდა. ვერცხლისფერი ნემსი ვერცხლისფერ პლედზე. თვალებს ვაცეცებ, მაგრამ ვერ ვხედავ. ხელისგულებიც ვერ პოულობენ პაწაწინა წვეტიან რკინას. მალე ოთახში შემოირბენს ჩემი შვილი და
ახლაც შენი ჩუმი ცრემლი გამახსენდა, იებივით გიბრწყინავდა თვალში, მეტს ვერაფერს ვერ ვხედავდი მაშინ, დედა, შენს ღიმილზე მეოცნებე ბავშვი. შენი ხელი უსაშველოდ რომ მომინდეს, ღამეები გავათენო თეთრად... თუ
უკიდეგანო ბინდია რადგან, ცას კოსმიური ზმანება სერავს და ცდომილების თაღოვან კართან, ჩამოგვირისტდა დაისის კერა. ცის კიდემ ისე აიდგა ენა, დააფრთხო ღამე ჭექა-ქუხილმა. გადასწვდა სივრცეს ნატყორცნი მზერა და
ჰამაკში ვწევარ... ვისვენებ და შევცქერი ზეცას... ღმერთო!.. ზეცაში ფილმად ვნახე ჩემი წარსული... ჩანასახიდან (როს ჯერ კიდევ მუცელი მეცვა) ვითვლი დროის ზრდას... რა დრო გასულა... დედამ იკივლა...
ქარს არ ვუფრთხოდი ერთ დროს, ახლა ნიავიც მყოფნის, როგორ დავღლილვარ, ღმერთო, ადამიანად ყოფნით. სულის მზე ავა-ჩავა, მიმძიმს ჭურჭელში თიხის, ვერ ვუგებ ავან-ჩავანს ამ ცხოვრების, - არც მიღირს. *** ქარს
მნათობი ნათობს, ხალხის ხედვა მაინც ბნელია, სიმართლეს მტვერი მორევია, რწმენას ერესი, საკუთარ თავზე ივიშვიშო ახლა ძნელია, რადგან სამშობლოს ტკივილია უპირველესი. რაა სიცოცხლე, გაელვება წუთიერ სიზმრის,
ვით განშორების მაცნე ბარათი, ისე იწვოდა შენი სინაზე და მთვარე, როგორც უხმო ჯალათი, ისევ ჩნდებოდა მწუხრის ზეცაზე. მე კარგად მესმის, აღარ იქნება სხვა ფაგოტებით სულის შერხევა
“შედარებითი ფილოსოფია” გულისხმობს, ერთი მხრივ, ერთმანეთისაგან დამოუკიდებელი ფილოსოფიური ტრადიციების (ანტიკური, ჩინური, ინდური და სხვ.) ჭვრეტას, ხოლო, მეორე მხრივ, _ კულტურის დიდ დროში სხვადასხვა
ჰაერში ხელებს გაშლი და გსურს აიმგზავრონ ხელებმა აყვავილებულ ვაშლიდან – უთქმელი ბედნიერება. ხმაურს ზიარად დავეძებთ – ბგერებს შევხსენით ღილები და ცის უხილავ საცეცებს ცალ-ცალკე ვემორჩილებით. ჭალებს
თვალზე ნამი მომადგება, ამწვანდება დარდის დვრიტა, მარტმა შენი მონატრება მტევანივით შემაწყვიტა. ცა ნაცრისფერ იადონებს შემოახვევს ხაკის ქობანს, თუ ღიღილოს ვეამბორე, ძეწნა წყევლით ამომქოლავს. მონატრება
არა, ამ სხეულში ვეღარ დავეტევი, ლამის გამიგლიჯოს სისხლმა საფეთქლები. გულის კედლებს სცვივათ უკვე ნაფლეთები, ვგრძნობ, რომ ვერ გავუძლებ, მალე ავფეთქდები. არა, პატარაა ჩემთვის ყველაფერი ვცდილობ, რომ