აპოლონური და დიონისური საწყისები შილერის მიერ ღრმად განცდილი და ნაწილობრივ დამუშავებული პრობლემა ახალ და თავისებურ ფორმაში დაყენებულ იქნა ნიცშესთან, 1871 წელს დაწერილ თხზულებაში _ „ტრაგედიის
*** დედაჩემი სითბოს აძლევს კარმიდამოს. ჭრელაჭრულა ყვავილები პატარძლობენ. მონატრებით ვეფერები ბავშვობას და ჩემი დედის ღიმილიან სათნო სახეს. *** ყოველგვარი წუწუნის და ფიქრის გარეშე, მე გადავწყვიტე
იტყვიან ჩემზე: - ვერ გადარჩაო, ასდევნებია ბოდვას ქარისას, შენ ხომ გამიგებ, სიგიჟეს ცაო, ვით კვირტი უგებს დღეებს მარტისას. მითქვია ბევრჯერ: - რომ არსი მოსვლის, თანდაყოლილი, ან შეძენილია, ფოთოლს თუ
განაახლა ვაზი მყნობით, მამაჩემს სხვა ენა ჰქონდა, ჩვენ მას ვენახს ვეძახოდით, იგი - მამულს ეძახოდა... ახლა ვხვდები, დრო რომ მროზგავს, ის ვენახი - მამულია, იმიტომ, რომ სამშობლოს ჰგავს, მამაჩემის
*** დედამიწასაც ის ფერი დაჰკრავს, როგორც ლოგინის ბინადრის მომვლელს, ასე მგონია, ეს ჟამი მკარგავს და საპოვნრლად ვერასდროს მოვლენ... ღიმილის ეკალს კბილებით ვიღებ და საკუთარი სისხლით დაგეშილს, მგონია,
ბოსტნეულს რომ ჭრი და შვილები სკოლაში მიგყავს და გამოგყავს და ჭურჭელს რეცხავ და სახლს ალაგებ და დედაშენი თავის აზრებს გახვევს თავზე, ხელებზე, მხრებზე, ფეხებზე და ბოსტნეულს რომ ჭრი და საკუთარ ხორცსაც
დემე ვიცით მდინარე ზღვას როგორ ერთვის, მთელი ზღვა წვეთშიც როგორ ეტევა, დიდი სიჩუმით როგორ იღვრება სამყაროს სუნთქვა ფიქრებში ღმერთის. სამყაროც ოდესღაც იყო შენხელა, კეთილშობილი ყოველი წამით, მის
ელისაბედ ჯავახიშვილი ლექსები *** მარტოობამ ამიტირა სულის კბოდე, მარტის თვეა არეული, ცრემლობს, თოვს და გიჟი ქარი ქარაშოტობს, არაფერი აღარ ხდება ჩემს გარშემო, თითქოს მოვკვდი, ჩემს საფლავზე გალობს
სანამ სულის წმინდა კვართი პწკარ-პწკარ ამოვლამბე სხეულიდან, ბედისწერის მერამლ-მესტროლაბე მიიმღერის და მხერვალი მართავს შტორმში ხომალდს და სწვდა ქიმი შორ მწვერვალის ხომლს და ახალ ფორმას აძლევს ლექსს და
ეს ამბავი, სულ ახლახან მოხდა, ნაცნობ დაბაში... ჩემს მშობლიურ ადგილ_სამყოფელში. მოქმედ პირთა უმრავლესობას ვიცნობ, პირადად შევხვედრივარ, შორიდან თვალიც მომიკრავს... ამიტომ, მათზე წერა, მეტ-ნაკლებად
გათენებას ერთი საათი აკლდა, რომ რომანას გამოეღვიძა, საწოლიდან წამოდგა, გახედა მისი მეგობრის საწოლს, ჯეირანისა. ის საწოლში არ იყო, ამდგარიყო და გასულიყო მეგობრების საპატივცემულოდ. ის იმათთან დაწვა.
დრომ ყველაფერი გახვია დარდში, ჩამოირეცხა ჭრელი ფერები, მიყვარხარ, თუმცა ზაფხულში დარჩი, ჩემი ზამთრიდან ვერ გეფერები. აღარ ბრუნდება ის, რაც წავიდა, ფიქრის ამარა ვრჩები უშენოდ, რაც სიყვარულად დარჩა
ჩვენ ვვარდებით ხაფანგში, როდესაც ვფიქრობთ საკუთარ თავზე, როგორც საფუძველზე, სამყაროს ცენტრზე და სრულ ერთობლიობაზე, რომლის მიღმაც არაფრის წარმოდგენა არ შეიძლება. ინტელექტი ჩვენია თუ საყოველთაო?
სიზმრად ვნახე სიზმრად ვნახე ღვთისმშობელი, თვალზე ცრემლი მდიოდა, ის კი ჩვენი სულებისთვის ლოცვით აქ მოდიოდა. ნუ სტირიო, მანუგეშა, მხარზე ხელი დამადო... მე შენთან ვარ, ნუ გეშინის, ოღონდ არ მიღალატო!
ბერდიაევის ფილოსოფიაში სამი თემაა გადამწყვეტი, სამი პრობლემა აწუხებდა მას მთელი სიცოცხლის მანძილზე: პიროვნება, თავისუფლება, შემოქმედება... ეს სამი რამ ერთმანეთზე გადაბმული, ერთმანეთიდან