ჩვენს შესახებ
პოპულარული
სტატიების არქივი
გამოკითხვები
რა ტიპის სტატიებს ისურვებდით ?
03 იანვ 22:18ჟურნალი / სტატიები / ესეისტიკა / კრიტიკა / ისტორია / ფილოსოფია / ფსიქოლოგია / მეცნიერება / გამოქვეყნებული
ფრიდრიხ ნიცშე - მორალის გენეალოგიაზე (თარგმანი - მინდია ცეცხლაძე)
(ფრაგმენტები)[1]
გერმანულიდან თარგმნა: მინდია ცეცხლაძემ
„ეს იესო ნაზარეველი, როგორც სიყვარულის ხორცშესხმული სახარება, ეს ღარიბთათვის, ავადმყოფთათვის, ცოდვილთათვის ნეტარებისა და გამარჯვების მომტანი „გამომსყიდველი“ — განა არ იყო, სწორედ, ცდუნება მისი ყველაზე არაამქვეყნიური და დაუძლეველი ფორმით, ცდუნება და შემოვლითი გზა სწორედ იმ ებრაული ღირებულებებისკენ და იდეალის განახლებებისკენ? განა ისრაელმა სწორედ ამ „გამომსყიდველის“, ისრაელის ამ მოჩვენებითი მოწინააღმდეგისა და დამქსაქსველის[2] შემოვლითი გზით არ მიაღწია თავისი ამაღლებული შურისმაძიებლობის საბოლოო მიზანს? განა შურისძიების, შორსმჭვრეტელური, მიწისქვეშა, ნელა მოქმედი და წინასწარგათვლილი შურისძიების ჭეშმარიტად დიდი პოლიტიკის საიდუმლო შავ მაგიას არ განეკუთვნება ის, რომ თვითონ ისრაელს, თავისი შურისძიების ნამდვილი ინსტრუმენტი, მთელი მსოფლიოს წინაშე უნდა უარეყო და ჯვარზე გაეკრა, როგორც რაღაც სამკვდრო-სასიცოცხლოდ მტრული, რათა „მთელ ქვეყანას“[3], კერძოდ, ისრაელის ყველა მოწინააღმდეგეს, სწორედ ამ სატყუარაზე უყოყმანოდ წამოგება შეძლებოდა? და განა შეეძლოვინმეს, მეორე მხრივ, ინტელექტის მთელი გაქნილობის გამოყენებით, საერთოდ, კიდევ უფრო სახიფათო სატყუარას გამოგონება? რაღაცის, რაც იმ „წმინდა ჯვრის“ სიმბოლოს მაცდუნებელ, გამაბრუებელ, დამარეტიანებელ, გამანადგურებელ ძალას გაუტოლდებოდა, იმ შემაძრწუნებელ პარადოქსს - „ღმერთი ჯვარზე“, იმ მისტერიას ღმერთის წარმოუდგენელი, უღრმესი,უკიდურესი სისასტიკისა და თვითჯვარცმისა ადამიანის ხსნისათვის?… ცხადია, სულ მცირე, რომ sub hoc signo[4], ისრაელი, თავისი შურისძიებითა და ყველა ფასეულობის გადაფასებით, აქამდე, ყველა სხვა იდეალზე, ყველა უფრო კეთილშობილურ იდეალზე, კვლავ და კვლავ ტრიუმფს აღწევდა. — — “ (GM-I-8).
„— სურს ვინმეს, ცოტათი ღრმად და ზემოდან ჩახედვა[5] იმ საიდუმლოში, თუ როგორ ფაბრიცირებენ იდეალებს ამქვეყნად? ვის აქვს ვაჟკაცობა ამისათვის?… მაშ, კეთილი! აქ ხედი არის ღია, ამ ბნელ სახელოსნოში. მოიცადეთ, ჯერ, ერთი წამით, ჩემო ბატონო თავხედურო ცნობისწადილო და თავზეხელაღებულო: თქვენი თვალები ამ ყალბ, ნაირფერად მოელვარე შუქს უნდა მიეჩვიოს… ასე! საკმარისია! ისაუბრეთ ახლა! რა ხდება იქ, ქვემოთ? ბოლომდე თქვით, რასაც ხედავთ, ადამიანო ყველაზე სახიფათო ცნობისმოყვარეობით — ახლა მე ვარ ის, ვინც გისმენთ. —
— „მე ვერაფერს ვხედავ, მაგრამ მესმის მით უფრო მეტად. ესაა ფრთხილი, მზაკვრული, ჩუმჩუმი ჭორაობა და ერთმანეთში ჩურჩული, ყოველ კუთხე-კუნჭულში. მეჩვენება, რომ იტყუებიან; შაქრიანი სირბილე ეწებება ყოველ ბგერას. სისუსტე შეტყუებულ უნდა იქნეს, როგორც დამსახურება, ეჭვი არ არის — შესაბამისად, ყველაფერი ისეა, როგორც თქვენ თქვით.“ —
— განაგრძეთ!
— „და უძლურება, რომელიც სამაგიეროს არ უზღავს, როგორც „სიკეთე“; მშიშარა სიმდაბლე, როგორც „თავმდაბლობა“; დანებება მათზე, ვინც სძულთ, როგორც „მორჩილება“ (კერძოდ, იმის მიმართ, ვისზეც ამბობენ, რომ ის უბრძანებს ამ დანებებას — ისინი უწოდებენ მას ღმერთს). სუსტის უწყინარობა, სიმხდალე თვითონ, რომელიც მასში უხვად არის, მისი კართან დგომა, მისი გარდაუვალი ‘უნდა ელოდო’, აქ იძენს კარგ სახელებს, როგორიცაა „მოთმინება“, მასვე ჰქვია, უთუოდ, საკუთრივ სათნოება; შურისძიების უუნარობას ჰქვია შურისძიების სურვილის არქონა, შესაძლოა, თვით შენდობა („ვინაიდან მათ არ იციან, რას აკეთებენ[6] — მარტო ჩვენ ვიცით, ისინი რას აკეთებენ!“). ასევე, ისინი საუბრობენ „მათი მტრების სიყვარულზე” — და ოფლი სდით ამ დროს.
— განაგრძეთ!
— „ისინი უბედურები არიან, ეჭვი არ არის, ყველა ეს ჭორიკანა და კუთხეებში გამყალბებელი, მაშინაც, თუკი ისინი თბილად, ერთმანეთის გვერდით იკუნტებიან[7] — მაგრამ ისინი მეუბნებიან, თითქოს მათი უბედურება იყოს გამორჩევა და წარჩინება ღმერთისგან, სცემენ ძაღლებს, რომლებიც ყველაზე მეტად უყვართ; შესაძლოა, ეს უბედურება იყოს თვით მზადება, გამოცდა, წვრთნა, შესაძლოა, ეს იყოს კიდევ უფრო მეტი — რაღაც, რისთვისაც ერთხელაც ანგარიშს გაუსწორებენ და უზარმაზარ პროცენტში, ოქროთი, არა! ბედნიერებით გადაუხდიან. ამას უწოდებენ ისინი „ნეტარებას““.
— განაგრძეთ!
— „ახლა მიმანიშნებენ, რომ თითქოს არა მხოლოდ უკეთესები არიან, ვიდრე ძალმოსილები, დედამიწის ბატონები, რომელთა ფურთხიც მათ უნდა ლოკონ (არა შიშის გამო, არამც და არამც შიშის გამო! არამედ, იმიტომ, რომ ღმერთი უბრძანებს, თაყვანი სცენ ყველა ხელისუფლებას[8]) — რომ თითქოს არა მხოლოდ უკეთესები არიან, არამედ „უკეთესადაც არიან“, ყოველ შემთხვევაში, ერთხელაც უკეთესად იქნებიან. მაგრამ კმარა! კმარა! ამას ვეღარ გავუძლებ. ცუდი ჰაერი! ცუდი ჰაერი! ეს სახელოსნო, სადაც იდეალებს ფაბრიცირებენ — მე მგონი, პირწმინდად ტყუილებით ყარს.“
— არა! კიდევ ერთი წუთით! ჯერ კიდევ არაფერი გითქვამთ შედევრებზე იმ შავი მაგებისა, რომელნიც თეთრს, რძეს და უმანკოებას აწარმოებენ ნებისმიერი შავისგან: — ნუთუ ვერ შენიშნეთ, რა არის მათი სრულყოფა გაქნილობაში, მათი ყველაზე თამამი, ყველაზე დახვეწილი, ყველაზე გონებამახვილური, ყველაზე მატყუარა, ოსტატური ფანდი? მიაქციეთ ყურადღება! ეს შურისძიებითა და სიძულვილით სავსე სარდაფის ცხოველები — მაინც რას ქმნიან სწორედ შურისძიებისა და სიძულვილისგან? გსმენიათ, ოდესმე, ეს სიტყვები? განა იეჭვებდით, თუკი მხოლოდ მათ სიტყვებს ენდობოდით, რომ პირწმინდად რესენტიმენტის ადამიანებს შორის ხართ?…
— „მე ვხვდები, მე კიდევ ერთხელ ვუგდებ ყურს (აჰ! აჰ! აჰ! და ცხვირს ვიხშობ). ახლა ჩამესმის პირველად, რაც მათ, ასე ხშირად, უკვე უთქვამთ: „ჩვენ, კეთილები — ჩვენ ვართ სამართლიანები“ — რასაც ისინი მოითხოვენ, მას უწოდებენ არა სამაგიეროს გადახდას, არამედ „სამართლიანობის ტრიუმფს“; რაც მათ სძულთ, ეს არ არის მათი მტერი, არა! მათ სძულთ „უსამართლობა“, „უღმერთობა“; რისიც მათ სწამთ და რასაც ისინი სასოებენ, არის არა სასოება შურისძიებისა, ტკბილი შურისძიების თრობისა (— „თაფლზე ტკბილი“ უწოდა მას უკვე ჰომეროსმა[9]), არამედ ღმერთის, სამართლიანი ღმერთის გამარჯვებისა უღმერთოებზე; რაც მათთვის ამქვეყნად დარჩა, რომ უყვარდეთ, არის არა მათი ძმები სიძულვილში, არამედ მათი „ძმები სიყვარულში“,[10] როგორც ისინი ამბობენ, ყველა კეთილი და სამართლიანი დედამიწაზე“.
— და როგორ უწოდებენ იმას, რასაც მათთვის ნუგეშის როლი აქვს სიცოცხლის ყველა ტანჯვის წინააღმდეგ — მათ ფანტასმაგორიას ნაწინასწარმეტყველები, მომავალი ნეტარებისა?
— „როგორ? სწორად მესმის? ისინი უწოდებენ მას „უკანასკნელ სამსჯავროს“, მათი სამეფოს[11], „ღვთის სამეფოს“ მოსვლას — მაგრამ, მანამდე, ცხოვრობენ „რწმენაში“, „სიყვარულში“, „სასოებაში“[12].
— კმარა! კმარა!“ (GM-I-14)
„ეს ძალზედ საყურადღებოა: რომი არის ყოველგვარი ეჭვის გარეშე დამარცხებული. რა თქმა უნდა, რენესანსში იყო კლასიკური იდეალის, ყველაფრის შეფასების კეთილშობილური გზის ბრწყინვალედ ავისმომასწავებელი კვლავგაღვიძება: თვითონ რომი ამოძრავდა, როგორც გამოღვიძებული ვითომ მიცვალებული, წნეხქვეშ ახალი, მასზე დაშენებული იუდაიზირებული რომისა, რომელსაც ეკუმენური სინაგოგის იერსახე ჰქონდა და „ეკლესია“ ერქვა: მაგრამ, მაშინვე მიაღწია ტრიუმფს კვლავ იუდეამ, იმ საფუძვლიანად მდაბიური (გერმანული და ინგლისური) რესენტიმენტის მოძრაობის წყალობით, რომელსაც რეფორმაციას ვუწოდებთ, ასევე იმის, რაც მას უნდა მოჰყოლოდა, ეკლესიის აღდგენის, — ასევე კლასიკური რომის ძველი, სამარისებური დუმილის აღდგენის წყალობით. კიდევ უფრო გადამწყვეტი და უფრო ღრმა აზრით, ვიდრე მაშინ, იუდეამ, ფრანგული რევოლუციით, კიდევ ერთხელ მიაღწია გამარჯვებას კლასიკურ იდეალზე: ბოლო პოლიტიკური არისტოკრატია, რომელიც ევროპაში იყო, მეჩვიდმეტე და მეთვრამეტე საუკუნეების ფრანგული არისტოკრატია, ჩამოიქცა ხალხური რესენტიმენტის ინსტინქტების ქვეშ, — არასოდეს, ამქვეყნად, უფრო დიდი ზარ-ზეიმი, უფრო მყვირალა აღტყინება არ გაგონილა! თუმცა კი, მათ შუალედში მოხდა ყველაზე გამაოგნებელი, ყველაზე მოულოდნელი: თავად ანტიკური იდეალი წარსდგა ხორცშესხმულად და უფრო გაუგონარი ბრწყინვალებით, კაცობრიობის თვალისა და სინდისის წინაშე, — და კიდევ ერთხელ, უფრო ძლიერად, უფრო პირდაპირ, უფრო გამგმირავად, ვიდრე ოდესმე, საპირისპიროდ რესენტიმენტის ძველი, სიცრუე-ლოზუნგისა - უმრავლესობის პრივილეგია, საპირისპიროდ ადამიანის დაბლობისადმი, დამდაბლებისადმი[13], გათანაბრებისადმი, დაღმასადმი და დასავლეთისადმი ნებისა[14], გაჟღერდა საშინელი და აღტაცების მომგვრელი კონტრლოზუნგი: უმცირესობის პრივილეგია! როგორც ბოლო მითითება სხვა გზისაკენ, გამოჩნდა ნაპოლეონი, ეს ყველაზე თავისებური და გვიან დაბადებული ადამიანი, ვინც კი ოდესმე არსებულა, და მასში ხორციელქმნილი[15] პრობლემა კეთილშობილური იდეალისა თავისთავად — გავიაზროთ კარგად, რა პრობლემა არის ეს: ნაპოლეონი, ეს სინთეზი არაადამიანისა და ზეადამიანისა…” (GM-I-16)
„რასაც აშკარა ღირებულება ექნებოდა რასის სიცოცხლის უდიდესი შესაძლო ხანგრძლივობის თვალსაზრისით (ან განსაზღვრულ კლიმატთან მათი შეგუების ძალის გაზრდის, ან უდიდესი რაოდენობის გადარჩენის თვალსაზრისით), საერთოდ არ ექნებოდა იგივე ღირებულება, თუ საქმე, ვთქვათ, შეეხებოდა უფრო ძლიერი ტიპის განვითარებას. უმრავლესობის კეთილდღეობა და უმცირესობის კეთილდღეობა არის საწინააღმდეგო ღირებულებითი თვალსაზრისები: პირველის უკვე თავისთავად მაღალღირებულად მიჩნევა, გვსურს ინგლისელი ბიოლოგების[16] ნაივურობას მივანდოთ…“ (GM-I-17)
„ცხოველის მოჯიშება, რომელსაც დაპირების უფლება აქვს — განა ეს არ არის სწორედ ის პარადოქსული ამოცანა თვითონ, რომელიც ბუნებამ ადამიანთან მიმართებაში დაისახა? განა ეს არ არის ადამიანის ნამდვილი პრობლემა?“ (GM-II-1)
“ეს ამოცანა, რომ მოჯიშდეს ცხოველი, რომელსაც დაპირების უფლება აქვს, როგორც უკვე მივხვდით, წინაპირობად და სამზადისად მოიაზრებს უფრო ახლო ამოცანას, რომ ადამიანი, პირველ რიგში, გარკვეულ დონემდე, აუცილებელი, ერთგვაროვანი, მსგავსი მსგავსთა შორის, კანონზომიერი და, შესაბამისად, გათვლადი გახადონ. უზარმაზარ სამუშაოს იმისა, რაც ჩემ მიერ „ზნე-ჩვეულების ზნეობად“ არის წოდებული (შდრ. „რიჟრაჟი“ გვ. 7. 13. 16)[17] — ადამიანის ნამდვილ მუშაობას საკუთარ თავზე, ადამიანთა მოდგმის ყველაზე ხანგრძლივ პერიოდში, მთელ მის წინაისტორიულ მუშაობას, აქ აქვს თავისი საზრისი, თავისი დიადი გამართლება, რამდენი სისასტიკე, ტირანია, გონებაჩლუნგობა და იდიოტიზმიც არ უნდა ახასიათებდეს მას: ადამიანი, ზნე-ჩვეულების ზნეობისა და სოციალური დამაწყნარებელი პერანგის დახმარებით, ნამდვილად გათვლად გახადეს. სამაგიეროდ, დავდგეთ ამ უზარმაზარი პროცესის ბოლოში, იქ, სადაც ხე, ბოლოს და ბოლოს, თავის ნაყოფს გამოიღებს, სადაც სოციუმსა და მის ზნე-ჩვეულების ზნეობას, ბოლოს და ბოლოს, დღის შუქზე გამოაქვს ის, რისთვისაც იგი უბრალოდ საშუალება იყო: ასე ვპოულობთ ჩვენ, უმწიფეს ნაყოფად მის ხეზე, სუვერენულ ინდივიდს, მხოლოდ საკუთარი თავის მსგავსს, ზნე-ჩვეულების ზნეობისგან ისევ თავდაღწეულს, ავტონომიურ, ზეზნეობრივ ინდივიდს (ვინაიდან „ავტონომიური“ და „ზნეობრივი“ ერთმანეთს გამორიცხავს), მოკლედ, საკუთარი, დამოუკიდებელი, ხანგრძლივი ნების ადამიანს, რომელსაც დაპირების უფლება აქვს — და მასში, ამაყ, ყველა კუნთში მტოკავ შეგნებას იმისა, რაც, იმ დროს, ბოლოს და ბოლოს, მოპოვებულ და მასში ხორცშესხმულ იქნა, ძალაუფლებისა და თავისუფლების ნამდვილ შეგნებას, ზოგადად, ადამიანის სრულყოფის განცდას. ამ გათავისუფლებულმა, რომელსაც ნამდვილად აქვს უფლება დაპირებისა, ამ ბატონმა თავისუფალი ნებისა, ამ სუვერენმა — როგორ შეიძლება არ იცოდეს, რა უპირატესობა აქვს ამით, ყველაფრის წინაშე, რასაც დაპირებისა და საკუთარი თავის თავდებობის უფლება არ აქვს, რამხელა ნდობას, რამხელა შიშს, რამხელა კრძალვას აღძრავს იგი — „იმსახურებს“ იგი სამივეს — და მას, საკუთარ თავზე ამ ბატონობით, გარემოებებზე, ბუნებასა და ყველა უფრო ხანმოკლე ნებისყოფისა და უფრო არადასაყრდენ ქმნილებაზე ბატონობაც, როგორ გარდაუვლად გადაეცა ხელში? „თავისუფალ“ ადამიანს, ხანგრძლივი, გაუტეხელი ნების პატრონს, აქვს ამ მფლობელობაში, ასევე, თავისი საზომი ღირებულებისა: თავისით სხვებისკენ მომზირალი, იგი პატივს სცემს ან შეიზიზღებს; და როგორ აუცილებლადაც პატივს სცემს თავის მსგავსებს, ძლიერებსა და დასაყრდენებს (მათ, რომელთაც დაპირების უფლება აქვთ), — ანუ ყველას, ვინც სუვერენივით ჰპირდება, ძნელად, იშვიათად, აუჩქარებლად, ვინც თავის ნდობას ზოგავს, ვინც გამოარჩევს, როცა ენდობა, ვინც თავის სიტყვას იძლევა, როგორც რაღაცას, რასაც დაეყრდნობი, რადგან მან იცის, საკმაოდ ძლიერია იმისათვის, რომ იგი თვით უბედური შემთხვევის, თვით „ბედისწერის პირისპირ“ შეასრულოს —: სწორედ ასევე აუცილებლად მზად ექნება მას თავისი წიხლი გაძვალტყავებულ მწევართათვის, რომელნიც ჰპირდებიან, ამის უფლების გარეშე, და თავისი წკეპლა მატყუარასთვის, რომელიც თავის სიტყვას ტეხს, იმწამსვე, როცა ის პირში აქვს. ამაყი ცოდნა პასუხისმგებლობის უზარმაზარი პრივილეგიისა, შეგნება ამ იშვიათი თავისუფლებისა, ამ ძალაუფლებისა საკუთარ თავსა და ბედზე, მასში, მის უდაბლეს სიღრმემდე ჩაეშვა და ინსტინქტად იქცა, დომინანტურ ინსტინქტად: — რას უწოდებს მას, ამ დომინანტურ ინსტინქტს, თუ დავუშვებთ, რომ მისი აღმნიშვნელი სიტყვა სჭირდება თავისთვის? მაგრამ, ეჭვი არ არის: ეს სუვერენული ადამიანი უწოდებს მას თავის სინდისს[18]…” (GM-II-2)
„მთელის ყოველ არსებით ზრდასთან ერთად, იცვლება, ასევე, „საზრისი“ ცალკეულ ორგანოთა, — ზოგ შემთხვევაში, შეიძლება, მათი ნაწილობრივი განადგურება, მათი რაოდენობრივი შემცირება (მაგალითად, შუალედური ფალანგების გაქრობის გზით), მზარდი ენერგიისა და სრულქმნის ნიშანი იყოს. მინდოდა მეთქვა: თვით ნაწილობრივი უსარგებლოდ ქცევა, განლევა და გადაგვარება, საზრისის და მიზანშეწონილობის დაკარგვა, მოკლედ - სიკვდილი, განეკუთვნება პირობებს ნამდვილი progressus-ისა: რომელიც მუდამ უფრო დიდი ძალაუფლების ნებისა და გზის სახით ჩნდება და მუდამ მრავალრიცხოვან, უფრო მცირე ძალაუფლებათა ხარჯზე მიიღწევა. მეტიც, „წინსვლის“ სიდიდე იზომება იმ ყველაფრის მასის მიხედვით, რაც მას მსხვერპლად უნდა შეწირულიყო; კაცობრიობა, როგორც მასა, ცალკეული, უფრო ძლიერი სახეობის ადამიანის აყვავებისათვის მსხვერპლად შეწირული — ეს იქნებოდა წინსვლა… — მე ამ ისტორიული მეთოდიკის მთავარ თვალსაზრისს ხაზს ვუსვამ, მით უმეტეს, რომ სინამდვილეში, იგი თვალს უსწორებს სწორედ იმ გაბატონებულ ინსტინქტებსა და დროის გემოვნებას, რომელსაც ურჩევნია, შეეგუოს თვით აბსოლუტურ შემთხვევითობას, მართლა მექანიცისტურ უაზრობას ყველა მოვლენისა, ვიდრე თეორიას ყველა მოვლენაში ადგილის მქონე ძალაუფლების ნებისა. დემოკრატიული იდიოსინკრაზია ყველაფრის წინააღმდეგ, რაც ბატონობს და რასაც ბატონობა სურს, თანამედროვე მიზარქიზმი (ცუდი სიტყვა რომ ვაწარმოოთ ცუდი მოვლენისთვის) თანდათან იმდენად ინტელექტუალურ, ყველაზე ინტელექტუალურ რამედ გადაიქცა და გამოეწყო, რომ დღეს, ნაბიჯ-ნაბიჯ, უკვე ყველაზე მკაცრ, თითქოსდა ყველაზე ობიექტურ მეცნიერებებში აღწევს, მას შეღწევის უფლება აქვს; მეტიც, მეჩვენება, რომ ის უკვე გაბატონდა მთელ ფიზიოლოგიასა და სიცოცხლის მეცნიერებაზე, მათდა საზიანოდ, როგორც თავისთავად გასაგებია, იმით, რომ მან მათი ერთ-ერთი ძირითადი ცნება, ნამდვილი აქტივობის ცნება, ჯადოსნურად გააქრო. მის საწინააღმდეგოდ, ამ იდიოსინკრაზიის წნეხქვეშ, წინა პლანზე აყენებენ „შეგუებას“, ესე იგი, მეორე რანგის აქტივობას, უბრალო რეაქტიულობას, თავად სიცოცხლეც კი განსაზღვრეს, როგორც სულ უფრო მიზანშეწონილი შინაგანი შეგუება გარემო პირობებისადმი (ჰერბერტ სპენსერი). მაგრამ ამით, ჯეროვნად არაა დაფასებული სიცოცხლის არსი, მისი ძალაუფლების ნება; ამით, მხედველობიდან გამორჩენილია პრინციპული უპირატესობა, რომელიც სპონტანურ, თავდამსხმელ, დამპყრობელ, ახლებურად განმმარტებელ, ახლებურად მომწესრიგებელ და ჩამომყალიბებელ ძალებს აქვს, რომელთა ზემოქმედებასაც მხოლოდ მოსდევს „შეგუება“; ამით უარყოფილია თავად ორგანიზმში იმ უმაღლეს ფუნქციონერთა დომინანტური როლი, რომლებშიც სიცოცხლის ნება აქტიურად და ფორმის მიმცემად ვლინდება” (GM-II-12).
„აქამდე შეუზღუდავი და ჩამოუყალიბებელი მოსახლეობის მოთავსება მყარ ფორმაში, რამდენადაც ძალადობის აქტით დაიწყო, მხოლოდ პირწმინდა ძალადობის აქტებით იქნა ბოლომდე მიყვანილი — რომ, უძველესი „სახელმწიფო“, შესაბამისად, წარმოსდგა და აგრძელებდა მუშაობას როგორც საშინელი ტირანია, როგორც დამწნეხავი და დაუნდობელი მანქანა, სანამ ხალხისა და ნახევრად ცხოველების ასეთი ნედლეული, ბოლოს და ბოლოს, არა მხოლოდ დამუშავდა და დარბილდა, არამედ, ფორმირდა კიდეც. მე ვიყენებ სიტყვას „სახელმწიფო“: გასაგებია თავისთავად, ვინ იგულისხმება ამაში — რომელიღაც გუნდი ქერა მტაცებელი ცხოველებისა, დამპყრობელთა და ბატონთა რასა, რომელიც საომრად ორგანიზდება და ორგანიზების ძალის წყალობით, თავის საშინელ თათებს, რიცხვით, შესაძლოა, უსაშველოდ აღმატებულ, მაგრამ ჯერ კიდევ უსახო, ჯერ კიდევ მოხეტიალე მოსახლეობას უყოყმანოდ ადებს. ამნაირად იწყება, სწორედ, „სახელმწიფო“ ამქვეყნად: ვფიქრობ, უკუგდებულია ის ბოდვა, რომელმაც მისი „ხელშეკრულებით“ დაწყება დაუშვა. ვისაც ბრძანების გაცემა შეუძლია, ვინც ბუნებით „ბატონია“, ვინც ძალადობრივად წარმოსდგება საქმესა და ჟესტში, — მას ხელშეკრულებებთან რა ესაქმება! ასეთ არსებებს არ მოელიან, ისინი მოდიან, როგორც ბედისწერა, საფუძვლის, გონივრულობის, მიზეზის, საბაბის გარეშე, ისინი აქ არიან, როგორც ელვა არის აქ, ზედმეტად საშიში, ზედმეტად უეცარი, ზედმეტად დამაჯერებელი, ზედმეტად „სხვანაირი“, თვით საიმისოდ, რომ თუნდაც სძულდეთ. მათი საქმე არის ინსტინქტური ფორმათ-ქმნადობა, ფორმათ-აღბეჭდვა; ისინი არიან ყველაზე უნებლიე, ყველაზე არაცნობიერი ხელოვანები, ვინც კი არსებობს: — მოკლე ხანში დგას რაღაც ახალი იქ, სადაც ისინი ჩნდებიან, ბატონობის სტრუქტურა, რომელიც ცოცხლობს, რომელშიც ნაწილები და ფუნქციები დასაზღვრული და დაკავშირებულია, რომელშიც საერთოდ ვერ იპოვის ადგილს ის, რაშიც ჯერ „საზრისი“ მთელთან მიმართებაში, ჩადებული არ არის. მათ არ იციან, რა არის დანაშაული, პასუხისმგებლობა, ანგარიშის გაწევა, ამ ორგანიზატორად დაბადებულებმა; მათში სუფევს ის საშინელი, ხელოვანისეული ეგოიზმი, რომელიც ბრინჯაოსავით იმზირება და რომელმაც იცის, რომ იგი „საქმით“, როგორც დედა თავისი შვილით, უკუნითი უკუნისამდე, წინასწარ გამართლებულია” (GM-II-17).
„ადამიანი ერთობ დიდხანს უყურებდა თავის ბუნებრივ მიდრეკილებებს „ბოროტი მზერით“, ისე, რომ საბოლოოდ, ისინი მასში „უსუფთაო სინდისთან“ შეკავშირდნენ. საპირისპირო მცდელობა, თავისთავად, შესაძლებელი იქნებოდა — მაგრამ ვინაა საკმაოდ ძლიერი ამისთვის? — კერძოდ, იმისთვის, რომ არაბუნებრივი მიდრეკილებანი, ყველა ეს სწრაფვა მიღმიერისკენ, გრძნობადის საწინააღმდეგოსკენ, ინსტინქტის საწინააღმდეგოსკენ, ბუნების საწინააღმდეგოსკენ, ცხოველურის საწინააღმდეგოსკენ, მოკლედ, აქამდელი იდეალები, რომელთაგან ყველა არის სიცოცხლისადმი მტრული იდეალები, სამყაროს ცილისმწამებელი იდეალები, უსუფთაო სინდისთან შეაკავშიროს. ვის მივმართოთ დღეს ასეთი იმედებითა და მოთხოვნებით?… სწორედ კეთილი ადამიანები იქნებოდნენ, ამ დროს, ჩვენ წინააღმდეგ; ამასთან, როგორც ლოგიკურია, ნებიერი, შეგუებული, პატივმოყვარე, სენტიმენტალური, დაღლილი ადამიანები… რა შეურაცხყოფს უფრო ღრმად, რა აცალკევებს ისე საფუძვლიანად, ვიდრე იმის დაშვება, რომ სხვებმა შეამჩნიონ რაღაც იმ სიმკაცრისა და სიმაღლისა, რომლითაც საკუთარ თავს ეპყრობი? და მეორე მხრივ — როგორი კეთილგანწყობილი, როგორი მოსიყვარულე აღმოჩნდება მთელი სამყარო ჩვენდამი, როგორც კი ვიქცევით მთელი სამყაროს მსგავსად და ჩვენს თავს „ნებაზე მივუშვებთ“, როგორც მთელი სამყარო!… ამ მიზნისათვის, საჭირო იქნებოდა განსხვავებული სახეობის სულები, ვიდრე სწორედ ამ ეპოქაშია მოსალოდნელი: სულები, ბრძოლებითა და გამარჯვებებით გაძლიერებული, რომელთაც დაპყრობა, თავგადასავალი, ხიფათი, ტკივილი, სულაც, საჭიროებად ექცათ; საჭირო იქნებოდა, ამისთვის, შეჩვევა სუსხიან, მაღალ ჰაერთან, ზამთრის ლაშქრობებთან, ყინულსა და მთებთან ნებისმიერი აზრით, საჭირო იქნებოდა, ამისთვის, ერთგვარი ამაღლებული ონავრობა[19] თავად, შემეცნების უკიდურესი, ყველაზე თავდაჯერებული სიანცე[20], რომელიც დიად ჯანმრთელობას მიეკუთვნება, საჭირო იქნებოდა, მოკლედ და საკმაოდ სერიოზულად, სწორედ ეს დიადი ჯანმრთელობა!… განა არის ეს, სწორედ დღეს, თუნდაც, შესაძლებელი?… მაგრამ ოდესმე, უფრო ძლიერ დროში, ვიდრე ეს მორყეული, თვითდაეჭვებული აწმყოა, ჩვენთან უთუოდ უნდა მოვიდეს გამომსყიდველი ადამიანი დიადი სიყვარულისა და ზიზღისა, შემოქმედებითი სული, რომელსაც თავისი დაჟინებული ძალა ყოველი განდგომისა და მიღმიერისგან კვლავ და კვლავ რიყავს, ვისი განმარტოებაც, ხალხის მიერ მცდარად გაიგება, თითქოს ეს სინამდვილისგან გაქცევა იყოს —: მაშინ, როცა ეს არის მხოლოდ მისი ჩაძირვა, ჩაფლვა, ჩაღრმავება სინამდვილის შიგნით, იმისათვის, რომ ერთხელაც, მისგან, როცა კვლავ სინათლეზე გამოვა, ამ სინამდვილის გამოსყიდვა მოიტანოს შინ: მისი გამოსყიდვა წყევლისგან, რომელიც აქამდელმა იდეალმა დაადო. ეს მომავლის ადამიანი, რომელიც ჩვენ აქამდელი იდეალისგან ზუსტად ისევე გამოგვისყიდის, როგორც იმისგან, რაც მისგან უნდა ამოზრდილიყო, დიდი გულისრევისგან, არარასადმი ნებისგან, ნიჰილიზმისგან, ეს შუადღისა და დიადი გადაწყვეტილების ზართა რეკვა, რომელიც ნებას კვლავ ათავისუფლებს, რომელიც დედამიწას თავის მიზანს და კაცობრიობას თავის იმედს უბრუნებს, ეს ანტიქრისტე და ანტინიჰილისტი, ეს ღმერთისა და არარას მძლეველი — იგი ერთხელაც უნდა მოვიდეს…” (GM-II-24).
“ყველა ავადმყოფი, ავადმყოფური[21] ადამიანი, ინსტინქტურად, სულის შემხუთველი უხალისობისა და სისუსტის განცდის ჩამოფერთხვისადმი ლტოლვიდან გამომდინარე,ისწრაფვის ჯოგური ორგანიზაციისაკენ: ასკეტი მღვდელი გამოიცნობს ამ ინსტინქტს და ხელს უწყობს მას; სადაც ჯოგები არსებობს, ეს არის სისუსტის ინსტინქტი, რომელმაც ჯოგები ისურვა და მღვდლის ჭკუა, რომელმაც მათი ორგანიზება მოახდინა. ვინაიდან, არ გამოგვრჩეს მხედველობიდან ეს: ძლიერები ისწრაფვიან ზუსტად ისეთივე ბუნებრივი აუცილებლობით ერთმანეთისგან, როგორც სუსტები ერთმანეთისკენ; თუ პირველნი შეკავშირდებიან, ეს ხდება მხოლოდ აგრესიული, ერთობლივი მოქმედებისა და მათი ძალაუფლების ნების ერთობლივი დაკმაყოფილების შესაძლებლობაში, ცალკეულ სინდისთა დიდი წინააღმდეგობის თანხლებით; მეორენი, ამის საპირისპიროდ, ერთად ჯგუფდებიან, სწორედ ამ ერთად დაჯგუფების სიამოვნებით, — მათი ინსტინქტი არის, ამ დროს, ზუსტად ისევე დაკმაყოფილებული, როგორც ინსტინქტი „ბატონად“ დაბადებულისა (ესე იგი, ადამიანის მარტოსული, მტაცებელი ცხოველისებრი სახეობისა), ორგანიზაციის მეშვეობით, სინამდვილეში, გაღიზიანებული და შეშფოთებული ხდება” (GM-III-18).
„ჯერ კიდევ შუაგულში ბერძნულ-რომაული დიდებულებისა, რომელიც წიგნის დიდებულებაც იყო, პირისპირ ჯერ კიდევ არგამოფიტული და არგანადგურებული ანტიკური სამწერლო სამყაროსი, იმ დროში, როცა ჯერ კიდევ შეგვეძლო წაკითხვა რამდენიმე წიგნისა, რომლებშიც, ახლა, ნახევარ ლიტერატურას გავცვლიდით, ქრისტიანი აგიტატორების მიამიტობამ და პატივმოყვარეობამ უკვე გაბედა, — მათ უწოდებენ ეკლესიის მამებს — რომ დაედგინა: „ჩვენც გვაქვს ჩვენი კლასიკური ლიტერატურა, არ გვჭირდება ბერძნებისა“, — და ამ დროს, ამაყად გაჩვენებდნენ ლეგენდების წიგნს, მოციქულთა წერილებსა და აპოლოგეტიკურ ტრაქტატებს, დაახლოებით ისე, როგორც დღეს ინგლისური „ხსნის არმია“, მონათესავე ლიტერატურით, თავის ბრძოლას შექსპირისა და სხვა „წარმართების“ წინააღმდეგ აწარმოებს. მე არ მიყვარს „ახალი აღთქმა“, ხვდებით ამას, უკვე; მე მაშფოთებს ლამის, ამ ყველაზე დაფასებული, ყველაზე გადაჭარბებულად შეფასებული თხზულების შესახებ ჩემი გემოვნებით, ამდენად მარტო დგომა (ორი ათასწლეულის გემოვნებაა ჩემ წინააღმდეგ): მაგრამ, რა ეშველება ამას! „აქ ვდგავარ მე, მე არ შემიძლია სხვანაირად“[22], — მე მაქვს ვაჟკაცობა ჩემი ცუდი გემოვნებისათვის[23]. ძველი აღთქმა — ეს ხომ რაღაც სულ სხვაა: მთელი პატივისცემა ძველ აღთქმას! მასში ვპოულობ მე დიად ადამიანებს, ჰეროიკულ ლანდშაფტსა და რაღაც ყოვლად უიშვიათესს, ამქვეყნად, შეუდარებელ ნაივურობას ძლიერი გულისა; კიდევ უფრო მეტიც, მე ვპოულობ ხალხს. ახალში, ამის საწინააღმდეგოდ, პირწმინდად პატარა სექტის მეურნეობას, პირწმინდად სულის როკოკოს, პირწმინდად გადაპრანჭულს, დაკლაკნილს, ახირებულს, პირწმინდად სექტანტური სამლოცველოს ჰაერს, არ დაგვავიწყდეს პერიოდული ნიავი ბუკოლიკური დამტკბარობისა, რომელიც ეპოქას (და რომაულ პროვინციას) ეკუთვნის და ისევე არ არის ებრაული, როგორც ელინისტური. თავმდაბლობა და მედიდურობა მჭიდროდ ერთმანეთის გვერდით; გრძნობათა მოლაყბეობა, თითქმის გამაყრუებელი; ვნებიანობა, და არა ვნება; უხერხული ჟესტიკულაცია; აქ აშკარად აკლდათ ყოველგვარი კარგი აღზრდა. როგორ შეიძლება, საკუთარ პატარა მანკიერებათა გამო ამხელა აურზაური ატეხო, როგორც ეს ღვთისმოსავი კაცუნები აკეთებენ! არავის ანაღვლებს ეს[24]; რომ არაფერი ვთქვათ ღმერთზე. საბოლოოდ, მათ სურთ, თვით „მარადიული სიცოცხლის გვირგვინიც“[25] ჰქონდეთ, ყველა ამ პატარა ხალხს პროვინციისა: რა მიზნით მაინც? რისთვის მაინც? მოურიდებლობას ამაზე შორს ვერ წავიყვანთ. „უკვდავი“ პეტრე: ვინ გაუძლებდა მას! მათ აქვთ ამბიცია, რომელიც სიცილს იწვევს: ის ღეჭავს თავის ყველაზე პირადულს, თავის სისულელეებს, მწუხარებებსა და უმნიშვნელო საზრუნავებს, თითქოს თავისთავადი საგანი ვალდებული იყოს, მათ მიხედოს, ის არ იღლება, თავად ღმერთი გახვიოს უმცირეს უბედურებაში, რომელშიც გაიჭედა. და ეს მუდმივი შენობით საუბარი ღმერთთან, ყველაზე ცუდი გემოვნების! ეს ებრაული და არამხოლოდ ებრაული აბეზრობა ღმერთის მიმართ, დრუნჩითა და თათებით!… არსებობს პატარა, აბუჩად აგდებული „წარმართი ხალხი“ აღმოსავლეთ აზიაში, რომლისგანაც, ამ პირველ ქრისტიანებს, რაღაც არსებითი შეეძლოთ ესწავლათ, რაღაც ტაქტი კრძალვისა; ისინი თავს უფლებას არ აძლევენ, როგორც ქრისტიანი მისიონერები ადასტურებენ, რომ სახელი მათი ღმერთისა, საერთოდ წარმოთქვან. ეს მგონია მე საკმაოდ დელიკატური; ცხადია, რომ ეს მხოლოდ „პირველი“ ქრისტიანებისთვის არ არის ზედმეტად დელიკატური: მოდით, გავიხსენოთ, ვთქვათ, კონტრასტის შესაგრძნობად, ლუთერი, ეს „ყველაზე მჭევრმეტყველი“ და ყველაზე კადნიერი გლეხი, ვინც კი გერმანიას ჰყოლია, და ლუთერისეული ტონალობა, რომელიც სწორედ მას, თავის დიალოგებში ღმერთთან, ყველაზე მეტად მოსწონდა. ლუთერის წინააღმდეგობა ეკლესიის შუამავალი წმინდანების მიმართ (განსაკუთრებით, „ეშმაკის ღორის - პაპის მიმართ“), იყო, ამაში არ არის ეჭვი, საბოლოო აზრით, წინააღმდეგობა ხეპრესი, რომელსაც ეკლესიის კარგი Etiquette[26] აღიზიანებს, ის კრძალვის Etiquette ქურუმთა გემოვნებისა, რომელიც მხოლოდ უფრო განდობილსა და უფრო მდუმარეს უშვებს ყოვლადუწმინდესში და მას ხეპრეთა წინაშე კეტავს. ამათ, ერთხელ და სამუდამოდ, სწორედ აქ, არ უნდა მიეცეთ სიტყვა, — მაგრამ ლუთერს, გლეხს, სურდა სრულიად სხვაგვარად, ასე არ იყო მისთვის საკმაოდ გერმანული: მას სურდა, უწინარეს ყოვლისა, პირდაპირ ესაუბრა, თავად ესაუბრა, „უბოდიშოდ“ ესაუბრა თავის ღმერთთან… ჰოდა, მან ეს გააკეთა. — ასკეტური იდეალი, ხვდებით ამას, ალბათ, არასდროს და არსად ყოფილა კარგი გემოვნების სკოლა, კიდევ უფრო ნაკლებად, კარგი მანერების, — ეს იყო, საუკეთესო შემთხვევაში, ქურუმთა მანერების სკოლა[27] —: ეს ნიშნავს, რომ მას აქვს სხეულში თვითონ ის, რაც ყოველგვარი კარგი მანერების სამკვდრო-სასიცოცხლო მტერია, — ნაკლებობა ზომიერებისა, სიძულვილი ზომიერების მიმართ, ის არის თვით „non plus ultra[28]“” (GM-III-22)
„მანდარინის[29] აღზევება არასდროს ნიშნავს რაღაც კარგს: ისევე ნაკლებად, როგორც აღმასვლა დემოკრატიისა, სამშვიდობო საშუამავლო სასამართლოებისა, ომების მაგიერ, ქალების თანაბარუფლებიანობისა, თანაგრძნობის რელიგიისა და სხვა ყველაფრისა, რაც დაცემის გზაზე მყოფი სიცოცხლის სიმპტომებს წარმოადგენს” (GM-III-22).
„ბუნებას ხედავდე ისე, თითქოს იგი ღმერთის სიკეთისა და მზრუნველობის დასტური იყოს; ისტორიას ინტერპრეტირებდე, სადიდებლად ღვთაებრივი სიბრძნისა, როგორც მუდმივ დამოწმებას ზნეობრივი მსოფლიო წესრიგისა და ზნეობრივი საბოლოო განზრახვებისა; საკუთარ გამოცდილებას განმარტავდე ისე, როგორც ღვთისმოსავი ადამიანები საკმაოდ დიდხანს განმარტავდნენ, თითქოს ყველაფერი განგება, ყველაფერი ნიშანი, ყველაფერი სულის სახსნელად მოფიქრებული და გამოგზავნილი იყოს: ეს არის, ამიერიდან, დამთავრებული, მას ჰყავს სინდისი მის წინააღმდეგ, მას განიხილავს ყველა უფრო დახვეწილი სინდისი, როგორც უკადრისს, უპატიოსნოს, როგორც სიცრუეს, ფემინიზმს, სისუსტეს, სიმხდალეს, — ამ სიმკაცრით ვართ, სწორედ, თუ რაიმეთი ვართ ჩვენ კარგი ევროპელები და მემკვიდრენი ევროპის ყველაზე ხანგრძლივი და ყველაზე ვაჟკაცური თვითგადალახვისა“… ყველაფერი დიადი, საკუთარი თავის მეშვეობით ნადგურდება, თვითგაუქმების აქტის მეშვეობით: ასე სურს კანონს სიცოცხლისა, კანონს აუცილებელი „თვითგადალახვისა“ სიცოცხლის არსში, — ბოლოს, მუდამ თვითონ კანონმდებელს მოუწოდებენ: „patere legem, quam ipse tulisti.“[30] ამნაირად, ქრისტიანობა როგორც დოგმა, განადგურდა თავისივე მორალით; ამნაირად, ახლა, ასევე, ქრისტიანობა, როგორც მორალი, კიდევ უნდა განადგურდეს, — ჩვენ ვდგავართ ამ მოვლენის ზღურბლზე” (GM-III-27).
[1]ამოღებულია წიგნის პირველი ქართული თარგმანიდან, რომელიც გამოიცა 2024 წლის ოქტომბრის დასაწყისში. წიგნი შეგიძლიათ შეიძინოთ თბილისის მაღაზიებში: „მემორია“, „პარნასი“, „ლატერნა“, „საქწიგნი“, „ლიგამუსი“ და „სანტა ესპერანსა“. ასევე, ბათუმის მაღაზიაში "ლამპარი" (ჭავჭავაძის 75).
[2] სიტყვებით თამაში: Erlöser=გამომსყიდველი, მხსნელი, Auflöser=დამქსაქსველი (Nietzsche 2014: 409)
[3] „ამ დღეებში გამოქვეყნდა კეისარ ავგუსტუსის ბრძანება, აღწერა ჩაეტარებინათ მთელს ქვეყანაში“ (ლუკა 2:1) (Nietzsche 1998: 135).
[4] (ლათ.) „ამ ნიშნის ქვეშ“ - ევსევი კესარიელი იტყობინება, რომ კონსტანტინეს (რომელსაც მოგვიანებით "დიდი" უწოდეს) ერთხელ ჰქონდა ხილვა ჯვრისა თანდართული წარწერით: „ამით დაიპყარი“ (De vita Constantini 1.28). ეს ფრაზა, საბოლოოდ, გარდაიქმნა ლათინურ ფრაზად: „In hoc signo vinces“ („ამ ნიშნით შენ დაიპყრობ”). "Sub hoc signo" ("ამ ნიშნის ქვეშ") სავარაუდოდ უნდა გავიგოთ, როგორც "In hoc signo"-ს ვარიანტი. 312 წელს კონსტანტინემ დაამარცხა მაქსენტიუსი ბრძოლაში მილვიანის ხიდზე, რის შედეგადაც გახდა პირველი ქრისტიანი იმპერატორი (Nietzsche 2008: 19).
[5] სიტყვებით თამაში: hinab und hinunter sehn. აქედან hinabsehen=ქვემოთ ყურება, დახედვა, ხოლო მეორე სიტყვას აქვს ორმაგი მნიშვნელობა: hinuntersehen=1. ქვევით, ძირს ყურება, დახედვა 2. ამრეზით ყურება, ზემოდან ყურება (ანუ იმ საზიზღარ სანახაობაზე, რომელიც აქ არის აღწერილი).
[6] ლუკა 23:34.
[7] ამ პასაჟის ფორმულირებიდან გამომდინარე, შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ ნიცშეს წაკითხული ჰქონდა ცელსუსის (დაახლოებით 185 წ.) სიტყვები ნაწარმოებოდან - “ჭეშმარიტი დოქტრინის შესახებ“: „ქრისტეს კულტი არის საიდუმლო საზოგადოება, რომლის წევრები ერთად იკრიბებიან კუთხეებში, სასამართლოს და დასჯის შიშით“ (Nietzsche 1998: 136).
[8] რომაელთა 13:1-2.
[9] ილიადა 18: 109–10
[10] 1 თესალონიკელთა 3:12.
[11] Reich არის როგორც „სასუფეველი“, ასევე „სამეფო“, „იმპერია“. როგორც ქვემოთაც ხდება ცხადი, აქ ნიცშე ხაზს უსვამს იმას, რომ სუსტები იმქვეყნიური ძალაუფლებით იმედოვნებენ ამქვეყნიურის უქონლობის ანაზღაურებას, მაშასადამე, აქ უნდა იყოს სწორედ „სამეფო“, რადგან „სასუფეველი“ ქართულ ენაში იმდენად აღარ ასოცირდება „სამეფოსთან“, რამდენადაც უბრალოდ სამოთხესთან.
[12] 1 კორინთელთა 13:13; 1 თესალონიკელთა 1:3.
[13] Willen zur Niederung, zur Erniedrigung, - აქ Niederung არის როგორც „დაბლობი“, ასევე „მორალური ან სოციალური დაცემა, ჭაობი“.
[14] სიტყვებით თამაში: zum Abwärts und Abendwärts. გარდა ფონეტიკურისა, აღსანიშნავია სემანტიკური თამაშიც: მეორე სიტყვის ძირში არის „საღამო“ (Abend), რითაც, შესაძლოა, ნიცშე მიანიშნებს იმაზე, რომ დასავლური სამყარო მიისწრაფვის დაისისკენ, რომ მისი „მზე ჩადის“.
[15] აქ არის ბიბლიის ალუზია, რადგან ზოგადად, გერმანული fleischgewordene მომდინარეობს ბიბლიის პასაჟიდან: „სიტყვა ხორცად იქცა და დაემკვიდრა ჩვენს შორის“ (იოანე 1,14) (ბ. ბრეგვაძის თარგმანი). ნიცშესთან ასეთი ალუზია სხვაგანაც არის: „ყველა ღირებულების გადაფასება: ეს არის ჩემი ფორმულა კაცობრიობის უმაღლესი თვითგამოკვლევის აქტისათვის, რომელიც ჩემში ხორცად და გენიად არის ქმნილი“ (EH-Schicksal-1).
[16] ჰერბერტ სპენსერი და სხვები, იხ, 53-ე სქოლიო (Nietzsche 1998: 139).
[17] M-9, M-14, M-16.
[18] აქაც უნდა ამოვიცნოთ სიტყვების ეტიმოლოგიური თამაში. ნიცშე ამბობს: „როგორ შეიძლება არ იცოდეს (wissen)“, ამავე კონტექსტში, სამჯერ არის ნახსენები „შეგნება“, „გაცნობიერებულობა“ (Bewusstsein) და კიდევ ერთხელ „ცოდნა“ (Wissen). ბოლოს კი, ამას უკავშირდება იმავე ძირის მქონე „სინდისი“ (Gewissen). შედარებისთვის, ბერძნულიდან ნასესხები „სინდისის“ ძირი - ξύνοιδα („სინოიდა“) არის „გაცნობიერება“, თუმცა, პირველ რიგში და უფრო ზუსტი ეტიმოლოგიით (ξύν=ერთად, οιδα=ცოდნა), ესაა „თანაცოდნა, თანამზრახველობა“. ასევე, შევადაროთ: ლათინური კალკი conscientia, ინგლისური „სინდისი“ (Conscience) და „ცნობიერება“ (Consciousness).
[19] Bosheit არის როგორც „ბოროტება”, ასევე „სიანცე”. ანალოგიურად, „ონავარი“ არის როგორც „თავდამსხმელი, მტაცებელი“, ასევე „ცელქი“. ამ პასაჟის შავ ჩანაწერში, ეს და ასევე მომდევნო სქოლიოში განმარტებული სიტყვა, ნახსენებია იდეალთა დაცინვის კონტექსტში (NF-1885,2[164]).
[20] Mutwille არის როგორც „სიცელქე, სიანცე“ და ასევე „ბოროტება“.
[21] როგორც წიგნის დასაწყისის სქოლიოში ითქვა, ნიცშე განასხვავებს ავადმყოფობასა და ავადმყოფურობას: „ის, რაც მემკვიდრეობით გადადის, არის არა ავადმყოფობა, არამედ ავადმყოფურობა”(NF-1888,14[65]). ტიპურად ჯანმრთელისათვის, ავადმყოფობა სტიმულიც კია (EH-Weise-2).
[22] ლუთერის სიტყვები 1521 წლის 18 აპრილს, ვორმსის ედიქტის დროს, როდესაც სთხოვეს უარი ეთქვა მის სწავლებებზე (Nietzsche 1998: 162).
[23] შდრ. ჟიულიენ სორელი სტენდალის „წითელი და შავიდან“: „მას არ ეშინია, ჰქონდეს ცუდი გემოვნება“. აგრეთვე იხილეთ ნიცშეს წერილი პიტერ გასტს, დაწერილი 1886 წლის 19 დეკემბერს (Nietzsche 1998: 162).
[24] სიტყვასიტყვით: „არცერთი მამალი არ იყივლებს ამის შემდეგ“ ეს გერმანული იდიომა არის მცირე მინიშნება პეტრეს სისუსტისა და მამლის ყივილის ისტორიაზე ახალ აღთქმაში (მათე 26:69; მარკოზი 14:66; ლუკა 22:54) (Nietzsche 1998: 162).
[25] შდრ. (იაკობი 1:12, გამოცხადება 2:10).
[26] (ფრანგ.) ეტიკეტი.
[27] აქ შეიძლება მოგვეჩვენოს წინააღმდეგობა, მაგრამ ასე არ არის: ნიცშე ქურუმთა ეტიკეტის დადებით ასპექტად მიიჩნევს ღმერთსა და უტიფარ ბრბოს შორის ქურუმთა და წმინდანთა შუამავლობას, მაგრამ თავად ეს შუამავლები, მაინც საკმაოდ ფამილიარულები იყვნენ ღმერთთან, ნიცშე წმინდა ავგუსტინესაც საყვედურობს სწორედ ამ „აბეზრობას“ ღმერთთან (NF-1885,1[70]), რომელზეც აქვე, ზემოთ იყო საუბარი. სწორედ ამიტომ წერს: „საუკეთესო შემთხვევაში“.
[28] (ლათ.) საბოლოო უკიდურესობა.
[29] სიტყვა „მანდარინი“ მომდინარეობს სანსკრიტული სიტყვიდან „მანტრინ“, რომელიც ნიშნავს სახელმწიფო მრჩეველს. ასე უწოდებდნენ უმაღლეს სახელმწიფო მოხელეებს იმპერიულ ჩინეთში (Dogan 2003: 77).
[30] (ლათ.) დაექვემდებარე კანონს, რომელიც თვითონ შემოიღე.
ახალი სტატიები
ფრიდრიხ ნიცშე - მორალის გენეალოგიაზე (თარგმანი - მინდია ცეცხლაძე) 22:18გიორგი სოსიაშვილი - სანამ შეიყვარებ 21:47ბექა ახალაია - ლექსები 02:05მარიამ ცომაია - ლექსები 01:51ოქტავიო პასი - მარტოობის დიალექტიკა (თარგმანი - ნუგზარ კუჭუხიძე) 01:32ზაზა შათირიშვილი - ,,კოსმოსის კრიზისი", როგორც სამყაროს განსჯა 01:11დავით კაკაურიძე - საქართველოს ეროვნული ნაკრები ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის კონტექსტში 22:53რაულ ჩილაჩავა - ლექსები 18:40
ახალი ნომერი
პირადი კაბინეტი