ჩვენს შესახებ
პოპულარული
სტატიების არქივი
გამოკითხვები
რა ტიპის სტატიებს ისურვებდით ?
დარეჯან დეკანოიძე - ჩანახატები (წიგნიდან ,,ანარეკლი")
***
სულში თუ გაწვიმდა, ესე იგი რაღაც ძველმა ტკივილმა ხელახლა გამოიღვიძა. წვიმის წვეთები - დაუმთავრებელი დიალოგებია შენსა და წარსულს შორის. მოსდევს ქარი - განუთქმელი სიტყვების ქარბორბალა, ისე გადაუვლის გულს, რომ იქ სადაც გრძნობები იდგა - აღარაფერი რჩება, გარდა სიჩუმისა. სულში თუ ავდარია, ესე იგი გარეთ მზეა და შენ მაინც ვერ თბები. სხვისი სიცილი თავზე დაგათოვს ხანდახან - როცა იცი, რომ შინაგანად სიბნელეა და შენს თვალებში ცივი ბურუსია, რომლის მიღმაც გრძნობები დაიმალა. სულში თუ თოვს - ალბათ ის მოგონებები ბრუნდება, რომლებიც ერთხელ თბილად გეხვეოდნენ, ახლა კი გაყინული ლანდებივით დაგყვებიან…
თოვლი სულში - გაყინული კოცნის მსგავსია, ლამაზი, თუმცა აღარ ათბობს... და მაინც - ყველა წვიმის შემდეგ ცისარტყელაა, ყველა ქარის შემდეგ ნაზად ფრთხის გული. ყველა ავდრის იქით - ახალი დღეა და თოვლის ქვეშ - ჯერ კიდევ ფეთქავს მიწა.
***
ზღვა - უსასრულობის ყველაზე ხმაურიანი სიმბოლოა. მას სიჩუმეც ღრიალად შეუძლია აქციოს და ღრიალიც - შინაგან სიმშვიდედ.
დღეს ზღვა ღელავს… არა იმიტომ, რომ მთვარის ძალამ ამოძრავა ტალღები, არა იმიტომ, რომ ღრუბლებმა გადაუფარეს ცა, დღეს ზღვა იმიტომ ღელავს, რომ სიყვარულის ქარმა დაუბერა. სიყვარული ჰგავს ჰაერს, რომელიც თვალისთვის უხილავია, მაგრამ ყველაფერს ამოძრავებს. ზოგჯერ ფრთხილად ეხება წყალს და ზედაპირზე ლივლივებს, როგორც მოფერება შეყვარებული ადამიანისგან - თბილი და უთქმელი. ზოგჯერ კი გაბრაზებული უბერავს, აფორიაქებს ტალღებს და სიღრმიდან ამოჰყავს ის, რაც ჩაყლაპა წარსულმა - როგორც ტკივილი, რომელზეც ვდუმდით წლები, მაგრამ მაინც ამოიტივტივდა თვალებში. ზღვა საკუთარ თავს არასდროს მალავს. მას არ შერცხვენია ტკივილის- ღელავს როცა არ შეუძლია თავი შეიკავოს. ჩვენ, ადამიანები, პირიქით ვართ - სიმშვიდის სახეს ვიხატავთ, როცა შინაგანად ათასგვარი ქარიშხალია. ვთამაშობთ უდარდელობას, როგორც ნავები თამაშობენ ტალღებზე და მაინც იძირებიან სიყვარულის გამოუთქმელ სიღრმეში. სიყვარულის ქარი ყოველთვის მოულოდნელია. ის არ გვკითხულობს მზად ვართ თუ არა. ის უბრალოდ მოდის - რბილად ან მძიმედ, ჩურჩულით ან გუგუნით და არღვევს ჩვენს ჩვეულებრივობას. ის ზღვის მსგავსად გვიშლის წესრიგს, რომელიც დავაწესეთ საკუთარ თავში. გვეუბნება: გეყოს მშვიდი წყლები, ახლა უნდა იგრძნო! ამ გრძნობაში იბადება მთელი ქაოსი - მოლოდინით, შიშით, სიამოვნებითა და სევდით გაჟღენთილი. ზღვა იმიტომ არ ჩერდება, რომ ტალღების დაოკება არ უნდა, არამედ იმიტომ, რომ მან იცის: შინაგანი მოძრაობა არის ნამდვილი სიცოცხლე. ისე არ უნდა ვიცხოვროთ როგორც მიტოვებულ ნავსადგურში გაჩერებულმა გემმა. უნდა ვღელავდეთ. უნდა გვიბერავდეს სიყვარული. უნდა ვიძირებოდეთ, რომ ამოვიტანოთ ჩვენი ფსკერის სიჩუმეში ჩამალული ჭეშმარიტება.
ზღვა - ეს ჩემი სულია, როცა მიყვარს. სიყვარული -ქარია, რომელიც ჩემს სულს აფორიაქებს. შენ წარმოიდგინე, ზღვა რომ მიყვარდეს ისე, როგორც ადამიანი, ალბათ ყოველდღე სხვაგვარად განიცდიდა ამას. ერთხელ- როგორც ტკბილ ჩურჩულს, რომელიც ფერად მზის ჩასვლას გადაება, სხვა დროს -როგორც ღამის ქარიშხალს, რომელმაც ყველა ფარი ჩამომანგრია...
და იქნებ სწორედ ამიტომაც ვღელავ მეც -სიყვარულის ქარმა დაუბერა. როცა ქარი ჩადგება და ტალღები დაისვენებენ, ზღვა ისევ იქ იქნება. მაგრამ უკვე შეცვლილი, როგორც ადამიანი, რომელსაც ერთხელ მაინც მართლა უყვარდა. ვერასდროს დაბრუნდება იმ სიჩუმეში, რაც სიყვარულამდე იყო. ზღვის სიმშვიდე ყოველთვის ეჭვისმომგვრელია ,იქნებ უბრალოდ, ელოდება მომდევნო ქარს. მე კი ველი შენგან წამოსულ ქარს. ისევ...მაინც... და მშვიდად ვღელავ.
***
ზღვის პირზე, დილის ოდნავ მლაშე ჰაერში, ხშირად ჩანს ჩიტების ჯგუფი -თეთრი თოლიები, ზღვის ხმაში ჩაფლული არსებები, რომლებიც თითქოს მხოლოდ ნადავლზე არ არიან მოსულნი, ისინი ელიან მოძრაობას, ელიან სიცოცხლის დაბრუნებას ტალღებიდან. ისინი არ მიეკუთვნებიან არც ხმელეთს ბოლომდე და არც ზღვას სრულად,- მიჯნაზე ცხოვრობენ. არც მშიერ კავშირს წყვეტენ სამყაროსთან და არც ბოლომდე იკვებებიან მისგან. ისე, როგორც ჩემი სული… მიჯნაზეა, შენს სულს და ჩემს არსებობას შორის.
ხშირად ვფიქრობ, სული ჰგავს ზღვისკენ გაფრენილ ჩიტს,- თითქოს ჰორიზონტზე რაღაცას ხედავს, შორიდან მოწვდილი ძალით მიჰყავს სურვილი, მაგრამ ზუსტად არ იცის, დაუბრუნდება თუ დაიკარგება ამ გაფრენაში. ჩემი სული ელოდება შენს სულს ისე, როგორც ზღვაში ჩამოსული თოლიები ელოდებიან თევზს, არა მხოლოდ შიმშილით, არამედ იმ იმედით, რომ რაღაც მოხდება, რაღაც გადაარჩენთ, გადაავსებთ და ახალ ძალას მისცემთ ფრენისთვის.
სული შენს სულს არა სხეულით ეძებს, არამედ სიჩუმით. ის ელოდება, როგორც გემი ელოდება ქარს. არა იმიტომ, რომ იძრას, არამედ, რომ იცოდეს მიმართულება. ის ელოდება, როგორც მზე ელოდება მთვარეს, რომ ღამე ბნელში ბრწყინვალე ჩრდილიც გახდეს სინათლის კვალი.
მეთევზეებს ჰგვანან ჩვენი შინაგანი განცდები. წყნარად სხედან პატარა ნავში, უყურებენ ზღვის უსასრულობას და თან იციან, რომ ყოველი დუმილი შეიძლება იყოს წინაპირობა მოულოდნელი აღმავლობის. ისინი არ ჩქარობენ. ისინი არ ყვირიან. ისინი სუნთქავენ. ელიან. სიჩუმეში ქმნიან იმედს. ისევე, როგორც ჩემი სული გიცდის შეუმჩნევლად, მაგრამ უზომო მოლოდინით. ზღვის ზემოდან ჩამომჯდარი ფრინველები მხოლოდ თევზზე კი არ ჩამოდიან, ისინი დგანან რწმენაზე, რომ სიცოცხლე კიდევ ამოიტანს რაღაცას ფსკერიდან.
და ჩემი სული? ისიც დგას რწმენაზე, რომ ოდესმე შენს სულს ისევ დაემთხვევა მისი სიმღერა.
სიყვარული, შესაძლოა, სწორედ ეს მოლოდინია: არა დაპყრობა, არა ფლობა, არამედ ყოფნა იმ მოლოდინის წერტილზე, სადაც არაფერი არ გაქვს და ყველაფერი იმედი ხდება. ჩემი სული შენს სულს ისე ელის, როგორც ნავში მჯდომი მეთევზე იმედს: ზუსტად არ იცის, რას ამოიტანს ზღვა, მაგრამ იცის, რომ მხოლოდ იქ უნდა იყოს. იქ, სადაც ელიან. ეს ლოდინი უკვე სიყვარულია.
***
არასდროს უნდა იფიქრო ზედმეტად ადამიანმა. არ უნდა გაუშვა ფიქრი ისე, როგორც ქარი უშვებს თეთრ ბურთულას ცაში. ფიქრი წინ გხვდება. წინ დაგელოდება, როგორც საკუთარი აჩრდილი დღის ბოლოს მზის წინაშე -დიდი, გახევებული და შეუცვლელი.
ფიქრები, თითქოს უწყინარი თვალიერებაა მომავლისკენ, სინამდვილეში უჩინარი ფესვებია, რომელთაც ნიადაგში ღრმად სჭირდებათ ადგილი და მერე აღარასდროს ტოვებენ იმ ადგილს, სადაც ერთხელ მოიკიდეს.
მახსოვს, მაშინაც ფიქრი იყო ... და სიტყვა, რომელიც ერთგვარად თითქოს თამაშიც მეგონა. მაშინ, სკოლის ბოლო წელს, თითქოს გულუბრყვილოდ წარმოვთქვი:
-,,ჩემი სიყვარულის ამბავი ისეთი უნდა იყოს, როგორც ფილმშია… ან წიგნში.’’ სიყვარული, რომელიც წლებზეა გაწვდილი, ტკივილზე გადმოსული. მოლოდინით ამოცნობილი. სიყვარული, რომელიც ყველაფერი იყო, მაგრამ მარტივი არასდროს. ფილმებში ხომ ასე ხდება ხოლმე, ორი ადამიანი, ორი სულით სავსე სხეული ეჯახება სამყაროს იმ ყველაფრით, რაც სიყვარულის წინააღმდეგ იბრძვის. გზა გრძელია, ეკლიანი, ხშირად უიმედოდ მოღრუბლული… მაგრამ ბოლო? ბოლო -ყოველთვის თბილი შუქით განათებული ოთახია, ან ჩახუტება წვიმაში, ან მზის ჩასვლისას ხელის მოკიდება. მეც მჯეროდა:
- ,,გავუძლებ, სანამ ბოლო გვერდს ჩავწვდები.”- მაგრამ აი, ჩემი სიყვარულიც იმ გზას დაადგა. მხოლოდ იმ განსხვავებით, რომ ეს გზა ჯერ არ დასრულებულა და არც ბოლო ჩანს. მგონი, არც იწერება. ის თითქოს ფილმია, რომელსაც ბოლო სცენა მოაჭრეს. წიგნია, რომლის ბოლო ფურცელი სველი თითით ჩამოიხია ვინმემ, ან იქნებ თავად სიყვარულმა გადაწყვიტა, არ ჰქონოდა ბოლო. სიყვარული -როგორც შუაში გაწყვეტილი სიმღერა, როგორც ცალი ყვავილი ვაზაზე, როგორც ზღვაში ჩაძირული წერილი, რომელსაც მისამართი არ ჰქონდა. ისევ და ისევ ვუბრუნდები იმ სიტყვებს, იმ ფიქრს, რომელიც გულუბრყვილოდ ვთქვი მაშინ, სკოლის ბოლო ზარების ზმანებაში და ვფიქრობ: იქნებ სწორედ მაშინ დაიწყო ყველაფერი. ფიქრმა მოინდომა ახდენა. სიტყვამ მოითხოვა განხორციელება და სიყვარულმა გადაწყვიტა, ყველა ის გზა გამომაცდევინოს, რასაც ერთ დროს მხოლოდ წარმოსახვაში ჰქონდა გავლილი გზა. ახლა კი ვდგავარ წიგნის შუა გვერდზე, უკიდეგანო ფურცელზე, სადაც ბოლო სტრიქონი არ ჩანს. იქნებ არც უნდა ჩანდეს. იქნებ ის, რაც ვერ სრულდება, სწორედ ის არის ყველაზე ნამდვილი, როგორც ფილმი, რომელიც გონებაში გრძელდება, როგორც სიტყვა, რომელიც ბოლომდე არ თქმულა. როგორც სიყვარული, რომელიც ბოლომდე არ განელდა და ახლა, როცა ამ ფიქრებს ვწერ, მეღიმება იმედისფერი ღიმილით, რომელიც სითბოსაც მალავს და ტკივილსაც. მეღიმება, რადგან ერთ დროს წარმოსახულმა სიყვარულმა სიმართლეში გადმოინაცვლა. მეღიმება, რადგან ალბათ მაინც ველოდები, რომ იმ ფილმს გააგრძელებენ, რომ იმ წიგნის ბოლო ფურცელი სადღაც მაინც იწერება. იქნებ შენს ხელში...
***
სხვა თვალით რომ უყურო, ძლიერი მამაკაცი ხშირად ყველაზე მტვრევადია. გარედან თითქოს ლოდი ჩანს, შიგნით კი ბავშვია, რომელიც ვერავისთან ამბობს რომ სტკივა. ის ხომ სულიერია, უბრალოდ სხვანაირად ასწავლეს ტკივილის ტარება.
ასწავლეს დუმილი, როცა ყვირილი უნდოდათ.
სიამაყე, როცა მუხლებზე დაცემა სურდათ.
სიმტკიცე, როცა შიგნით ყველაფერი ენგრეოდათ.
...და მერე ჩვენ, ქალები, ვუყურებთ მათ, ამ თითქოს ურყევ ბეჭებს და გვგონია არ სტკივათ, არ ტირიან, არ ტყდებიან... მაგრამ როცა გულს გახსნიან, იქ პატარა ბიჭი დგას, შეშინებული, მიტოვებული, ვისაც უბრალოდ უნდა, ვინმემ უთხრას: „შენ შეგიძლია იყო ძლიერი, მაგრამ არ არის დანაშაული, თუ დღეს გეტირება.“ სინამდვილეში, ძლიერი მამაკაცის უკან სწორედ ეს უსუსური სულია — სული, რომელიც სიმტკიცით იმალება, მაგრამ სიყვარულს და სითბოს ისე ეძებს, როგორც ბავშვი დედის ხელებს.
...და როცა იპოვის იმ ქალს, ვინც ამ სისუსტეს არ დაუმალავს, არამედ მოეფერება, სწორედ მაშინ ხდება ნამდვილად ძლიერი.
***
ერთხელ თუ ჩამომრჩები, მერე ვეღარასდროს დამეწევი, რადგან მე აღარ ველოდები. მე აღარ ვაგროვებ სხვის ნაბიჯებს ჩემს გვერდით. ახლა ჩემს ხმას ვუსმენ, ჩემს სუნთქვას, ჩემს გულისცემას. სწორედ ამ გულისცემაში ვიპოვე პასუხი: ვინ ვარ მე, როცა აღარავის ველოდები? მე აღარ მეშინია მარტოობის ხმის. ის აღარ არის სიცარიელე,- ის გახდა ჩემი სახლი. სიჩუმე აღარ არის ზამთარი,-ის არის სივრცე, სადაც ვზრდი საკუთარ ფესვებს. ახლა ჩემს თვალებში აღარ არის ჩრდილი. ახლა იქ არის გზა, რომელიც ჩემს ფეხქვეშაა. მე მივდივარ არა სისწრაფით, არამედ სიმყარით. ვაბიჯებ ისე, რომ მიწა აღარ მეწვის. ვაბიჯებ ისე, რომ აღარ ვკარგავ ჩემს თავს. თუ ვერ მომყვები, ესე იგი ჩვენ სხვადასხვა გზაზე დავდივართ.
...და თუ ოდესმე გამომხედავ, მხოლოდ შორიდან დამინახავ,- იმ ქალს, რომელიც აღარ გაჩერდა, რადგან უკვე საკუთარ თავში დარჩა. მე აღარ ვარ ის, ვინც ელოდება. მე ის ვარ, ვინც მიდის და ჩემი გზა - ჩემი ძალაა. ვინც ერთხელ ვერ შემაჩერა, ის ჩემს სიჩუმეშიც ვერასდროს დამეწევა.
***
იცით როგორ ვგრძნობ თავს? როგორც ცა, რომელსაც დიდხანს ტანჯავდა ქარიშხალი. წვიმის წვეთები დამასხდნენ გულზე, ტკივილივით ჩამოიწვეთნენ და მეგონა ვეღარასდროს გათენდებოდა. დარდმა ისე დამამძიმა, თითქოს თავად ვიყავი ღრუბელი, სიბნელით სავსე, დაუძლურებული. ჩემს სულში მეხები ბრდღვინავდნენ და ფიქრების ქარი ყველაფერს აქუცმაცებდა, მაგრამ როგორც ბუნებამ იცის საოცრება, ისე ჩემს გულშიც ნელ-ნელა გაჩუმდა ქარი. წვიმამ გზა დაუთმო სიჩუმეს და მაშინ, სწორედ მაშინ, თითქოს ზეცამ მაპატია,- ცაზე გაჩნდა ცისარტყელა. ფერები, რომლებიც მანამდე არ არსებობდა, ერთიანად გადმოიღვარა ჩემში. თითქოს ტკივილმა თავის სილამაზე დამიტოვა და ჩუმად მითხრა: „აი, ესეც შენი ძალა.“ ახლა მეც ვარ ის ცისარტყელა,- ჯერ კიდევ სველი წვიმის ნამით, ჯერ კიდევ შეხვეული ღრუბლის სევდაში, მაგრამ მაინც ფერადი. ჩემში ერთად ცხოვრობენ სევდა და იმედი, ტკივილი და სიმშვიდე, წარსული და ახალი სუნთქვა. ვიცი, რომ ფერები შეიძლება სწრაფად გაქრეს, მაგრამ ისიც ვიცი,-ყოველი ქარიშხლის შემდეგ ისევ იბადება ახალი ცისარტყელა. სწორედ ეს მაძლევს ძალას, რომ სევდის შემდეგაც ვიფიქრო ფერზე, ტკივილის შემდეგაც შევხედო ცას და ველოდო იმ სინათლეს, რომელიც ბოლოს აუცილებლად მოდის.
***
წარსულის ჩრდილი გრძელია, ის მუდამ უკან მოგვყვება და მიწას აელვარდება ჩვენს ფეხქვეშ. რამდენჯერაც ვცდილობთ მასზე გადახტომას, იმდენჯერ ვხვდებით, რომ შეუძლებელია. ჩრდილი თავად ჩვენში ცხოვრობს, ჩვენს თვალებში, ხელებში, სიტყვებში. ისაა ჩვენი სიმშვიდის მტეხავი და სიჩუმის თანამგზავრი. ვერასდროს გადავურბენთ წარსულს იმიტომ, რომ ის არ არის გარეთ,- ის ჩვენშია. ყოველი დაღმავალი მზე, ყოველი მოღუშული ღამე, ყოველი მწარე სიტყვა და დაუბრუნებელი სიხარული იქ იწონებს თავს, მაგრამ თუ ვერ გადავახტებით, შეგვიძლია მასთან ერთად ვიცხოვროთ ისე, რომ მისი სიგრძე აღარ გვაშინებდეს. რადგან ჩრდილი მხოლოდ იქ არსებობს, სადაც სინათლეა და თუ ჩრდილი გრძელია, ეს იმასაც ნიშნავს, რომ სადღაც, იქ, მაღლა, დიდი სინათლე ანათებს.
***
როცა ვერც მასთან ხარ და ვერც მის გარეშე,- ეს არის თითქოს სუნთქვა წყალში, სადაც ჰაერი არ არის, მაგრამ ვერც წყალს ეჩვევი. თითქოს სიჩუმეში ყვირილია, რომელიც არავის ესმის. ეს არის გაჭიმული ხიდი, რომლის შუაში დარჩენილიც ხარ: წინ ვერ მიდიხარ, უკან ვერ ბრუნდები, მიწა აღარ არის, ცა კი არ გიმახსოვრებს. ხანდახან ვფიქრობ, ამას სიყვარული ჰქვია, მაგრამ არა ის, რომელიც სითბოს გიტოვებს, არამედ ისეთი, რომელიც სილურჯესავით გიჭერს გულს და გზას არ გაჩვენებს. ხან მგონია ეს ტკივილია, მაგრამ ტკივილს მაინც აქვს გამოხატვის საშუალება- ცრემლი, ხმა, სიტყვა… ამას კი არაფერი აქვს, არც დასაწყისი, არც დასასრული, უბრალოდ, შენს შიგნით არის ჩაბუდებული და ყოველდღე გღრღნის, როგორც დაუმთავრებელი სიმღერა. ეს არის შუაგზა, სადაც თვალებით ეძებ მას, მაგრამ ხელით ვერ ეხები. ეს არის უსასრულო დუმილი, რომელიც თანახმა ხარ მოისმინო, ოღონდ მის გარეშე არ იყო. ეს არის ყველაზე მძიმე ტყვეობა, როცა თავისუფლებაც ტკივილს გიტოვებს და ტყვეობაც. ხოდა, თუ სახელი უნდა დავარქვათ, ეს არის სიყვარული, რომელსაც ბოლომდე ვერ ფლობ და ბოლომდე ვერ უშვებ. სიყვარული, რომელიც საკუთარ თავს გაკარგვინებს, მაგრამ მის გარეშე ხომ საერთოდ აღარ იცი ვინ ხარ.
იცი, ეს რა არის? ეს არის ყველაზე მძიმე ტყვეობა, როცა ვერც თავისუფლება მიხსნის და ვერც შენთან დამძიმებული ყოფნა. მაგრამ მაინც… მაინც შენს ტყვეობაში მინდა ვიყო, ოღონდ შენს გარეშე არ ვიყო. შენთვის ვერასდროს მოვძებნი სიტყვას, მაგრამ ვიცი, ეს ყველაფერი სიყვარულზე მეტია,- ეს არის ჩემი გულიც, ჩემი სუნთქვაც და ჩემი ტკივილიც.
***
დავინახე, როგორ გადაჭრა ობობამ გზა. პატარა იყო, შეუმჩნეველი, თითქოს სიცოცხლის ეშინოდა. ინსტინქტურად ვიფიქრე ფეხით გამესრისა. ისეთი ბუნებრივი, ადამიანური აზრია ეს: გავანადგურო ის, რასაც ვერ ვენდობი, მაგრამ ნაბიჯი შევაჩერე. შემეცოდა. იქვე გამახსენდა, რომ შესაძლოა შხამიანი ყოფილიყო. შიშმა სიბრალული გადამალახინა. ფეხი მაინც დავადგი. იმ წამს მივხვდი, როგორ მარტივად გავურბივართ სიკეთეს მაშინ, როცა შიში გვკარნახობს მოქმედებას. რამდენჯერ დაგვიხრჩია თანაგრძნობა, მხოლოდ იმიტომ, რომ წარმოვიდგინეთ, შესაძლოა გვატკინოს. მალევე ვინანე. ვიგრძენი, რომ მოვკალი არა ობობა, არამედ საკუთარი რწმენის ნამცეცი. მომაფიქრდა: რამდენი შხამიანი ადამიანი დადის ჩვენს გარშემო, რამდენი სიტყვა ატარებს შხამს, რამდენი თვალი გვწამლავს ჩუმად და მაინც არავის აქვს მათი სიცოცხლის ხელყოფის უფლება. შხამი, როგორც ჩანს, მხოლოდ ფორმაა ტკივილისა. ვიღაცას სხეულში უვლის, ვიღაცას -ენაში, ვიღაცას -გულში. თუმცა ყველა მათგანი ცოცხალია. რაღაცას ეძებს, რაღაცას იცავს, ზუსტად ისე, როგორც ის ობობა,რომელიც გზაზე გადადიოდა, ალბათ თავის სახლამდე, მე არ დავაცადე. ახლა ვხვდები, შხამიანიც კი თავის გზას გადის და ზოგჯერ ის, ვინც შხამს ატარებს, უბრალოდ გადარჩენას სწავლობს. შხამსაც აქვს თავისი გზა.
***
როგორ მოგაწვდინო ხმა?!
თითქოს ჩემი სიტყვები ქარს მიაქვს და ის ქარი არ მოდის შენამდე…
ნეტავ იქ, სადაც ახლა ხარ, თუ გრძნობ რომ მენატრები?
თუ გრძნობ, როგორ მტკივა უშენობა?
როგორ ვტირი ჩუმად, მაშინ როცა გარედან ჩუმი ზღვისავით მშვიდი ვარ…
შენმა არსებობამ ისეთი კვალი დატოვა ჩემს სულში, თითქოს ჩაძირული ნავია, რომლის გეზსაც ზღვა ვერ პოულობს.
მცირე დროში იმდენად ბევრი რამ ჩატიე ჩემს გულში, ზამთრის შუაგულში გაზაფხულივით შემოიჭერი, სუნთქვა მომაყოლე, სიცოცხლის სუნი მომიტანე, მაგრამ გაზაფხულის მიწურულს ისევ დამიზამთრე სული. ახლა ჩემს გულში ისეთი სიცივეა, როგორიც მარტოხელა გზის ბოლოს, სადაც ფოთლები აღარ შრიალებენ და ქარი მხოლოდ მოგონებებს ატარებს.
დღეს ჩემი სული ისევ შენ გეძებს… ისევ შენ გნატრობს. ყველა მცდელობა ამაოა. ყველა გზა მოჩვენებითი… არც ისეთი ძლიერი ვარ, როგორც ვჩანვარ. არც ისეთი ბედნიერი, როგორსაც მხედავენ. ვცხოვრობ სარკეებს მიღმა, სადაც ჩემი ნამდვილი სახე აღარ იცინის. შენი წასვლის შემდეგ კარგად ვისწავლე როგორ მოვირგო ნიღბები: ნიღბები სიხარულის, ნიღბები სიმშვიდის…
სინამდვილეში კი ამ ბედნიერი სახის მიღმა დიდი ტკივილი, დიდი მონატრება და დაუსრულებელი მოლოდინი იმალება, როგორც მდინარეში ჩაძირული ქვები, რომლებიც ზედაპირზე არ ჩანს, მაგრამ ფსკერზე არიან, მძიმე და უძრავნი. სიყვარული – ეს ხომ არ არის მხოლოდ ყოფნა. ის არის წყაროს ხმა, რომელიც მუდამ მოდის იქიდან, სადაც თვალით ვერ ხედავ. შენც ასე ხარ ჩემთვის – თითქოს არსებობ, მაგრამ აღარ ხარ. თითქოს შორს ხარ, მაგრამ გრძნობით ახლოს.
არავინ იცის, სად დაგეწევა ნამდვილი სიყვარული. შეიძლება ცაზე ფრინველივით გაფრინდეს და მერე ისევ უკან დაგიბრუნდეს. შეიძლება ზღვაში ჩაიძიროს და ხმაურით ამოვარდეს ნაპირამდე, მაგრამ მე ვიცი – შენ ჩემში დარჩი. შენ ჩემში ხარ, როგორც სუნთქვა, როგორც აუხდენელი ლოცვა, როგორც მზის სხივი, რომელიც იმ დროს მოდის, როცა ღამე ყველაზე მუქია.
მჭირდები როგორც არასდროს… როგორც სუნთქვას სჭირდება ჰაერი, როგორც თეთრ ფურცელს სჭირდება სიტყვა. როგორც ტყეს სჭირდება წვიმა, ისე მჭირდები.
***
სტუდენტობისას წარმოვთქვი ერთი სიტყვა, რომელიც დღემდე თან დამყვება: „ტაფაზე დაყრილი ბატიბუტივით თამაშობს ხალხი.“ მაშინ ეს თითქოს უბრალო ხუმრობა იყო, მაგრამ მერე მივხვდი, რომ ცხოვრებას ზუსტად გამოხატავდა. ადამიანები ერთმანეთს ძლიერებად ვაჩვენებთ თავს, თითქოს საკუთარ გზას მყარად ვადგავართ, მაგრამ საკმარისია პატარა ნაპერწკალი, შიში, სევდა, სიყვარული, იმედგაცრუება და ყველანი ბატიბუტივით ვფეთქავთ: ერთს ტკივილის ხმა აქვს, მეორეს -ნატვრიანი, მესამეს -სასოწარკვეთილი. გარედან ეს შესაძლოა სასაცილოდაც ჩანდეს, მაგრამ შიგნიდან თითოეული აფეთქება ადამიანის გულიდან ამოსული ძახილია. ზოგი ბატიბუტივით მსუბუქად თეთრდება, სიტკბოს ტოვებს და სხვებს ახარებს. ზოგს კი ცეცხლი სწვავს, დაუმთავრებელ სიმღერად აქცევს და მის ხმას ვეღარავინ გაიგონებს. აი, ასე თამაშობს ხალხი ცხოვრებაში, თითქოს შემთხვევითი ნაპერწკალი მართავს მათ არსებობას. მე კი ხშირად ვრჩები დამკვირვებელი. ვუყურებ როგორ ხტუნავს და ფეთქავს ყოველი ბატიბუტი, როგორ ტრიალებს ქარში ადამიანური ბედისწერა და ვფიქრობ: ნუთუ სიცოცხლეც სწორედ ეს არის? მოკლე, ხანმოკლე აფეთქება, ზოგჯერ სიტკბოთი სავსე, ზოგჯერ ნაცრად ქცეული.
...და მაინც, როცა ამ სურათს ვხედავ, ვხვდები: ყოველი ხმა, ყოველი აფეთქება, ყოველი „თამაში“ - სამყაროს სიმღერაა და ჩვენ, ადამიანები, ამ სიმღერის პატარა, მაგრამ აუცილებელი ბგერები ვართ.
მე კი ვრჩები ჩუმი დამკვირვებელი. ვუყურებ როგორ თამაშობს ხალხი ბატიბუტივით, როგორ აყოლებს ქარს ერთი შეხედვით უმნიშვნელო ნაპერწკალს და ვცდილობ გავიგო, ნუთუ სიცოცხლეც იგივეა? ოდნავ ხანმოკლე აფეთქება, რომელიც ან სიტკბოს ტოვებს, ან ნაცრად იქცევა?
***
არ ვიცი, როგორ ვარ.
თითქოს ჩემს სულში არც მთვარე ანათებს და არც მზე. მხოლოდ შუაღამისა და ცისკარს შორის გადაჭიმული ნაცრისფერი ზოლია, სადაც არ არის არც სავსე დღე და არც სრული ღამე. მე აღარ ვეკუთვნი არც ცას, არც მიწას. ისე დავდივარ, თითქოს ფესვები ვერ ეხება მიწას და ფრთები ვერ ეხება ცას. გზაგასაყარზე ვდგავარ - შენამდე მისვლისა და უშენობის გზაზე. ჩემი გულის ქუჩებში ჯერ კიდევ შენი ნაბიჯების ექოა, მაგრამ თავად ვერ მოვდივარ შენამდე და ვერ ვუშვებ შენი ხელების სითბოს ჩემი გულიდან. შენ ხარ ის წყარო, რომელიც ჯერ კიდევ ხმაურობს ჩემს შიგნით, მაგრამ წყალს ვერ ვსვამ, რადგან ვიცი, ეს წყალი უკვე სხვაგან მიედინება. შენმა წასვლამ არც წერტილი დასვა და არც მძიმე. შენ იყავი წინადადება, რომელსაც დასასრული არ აქვს, მხოლოდ მრავალწერტილი. გრძელდება და გრძელდება, როგორც უსასრულო გზა, სადაც არც დასაწყისი ჩანს და არც ბოლო. მიუხედავად იმისა, რომ ვიცი, იმ გზიდან, სადაც შენ წახვედი, ვერავინ ბრუნდება უკან, მაინც ველოდები. თითქოს ზღვის ტალღას ველოდო, რომელიც ჩემი გულიდან წამოიწევს და უკან დაგაბრუნებს, მაგრამ ეს ზღვა ახლა მხოლოდ სიჩუმეს ჩამოაქვს და სიჩუმე უფრო მძიმეა, ვიდრე ქარი, ვიდრე ღრუბელი, ვიდრე ქვა. შენში ყოფნასა და უშენობას შორის, საკუთარ თავში იბადები. ტკივილი ფესვად იქცევა და ფესვებს მიწაში უშვებს.
მე ვსწავლობ, როგორ ვიცხოვრო ამ ტკივილთან ერთად, როგორც ხე იცხოვრებს ქარებში. ხანდახან ვფიქრობ, იქნებ ეს ტკივილი გზა არ იყოს, იქნებ ეს თავად გზაგასაყარი იყოს, რომელიც ჩემში ცხოვრობს.
...და მაინც, ამ მრავალწერტილში იმედი იღვიძებს. როგორც დილის მზე ბზარებიდან შემოიჭრება, ისე შემოდის სულიერი სითბო ჩემს შინაგან სიცივეში. იქნებ სწორედ ეს არის გზა- არ დაბრუნდეს ის, ვინც წავიდა, მაგრამ საკუთარ თავში ვიპოვო ძალა, რომ ამ გზაზე მარტო ვიარო.
***
როგორ შეიძლება ადამიანი ერთი შეხედვით შეაფასო? როგორ შეიძლება თვალებში ჩახედო და თქვა:- ეს ბედნიერია, ეს უბედური, ეს ძლიერი, ეს სუსტი?
რა იცი, ადამიანო, რა ტკივილი იმალება იმ პირქუში სახის მიღმა, რომელსაც შენ უდარდელად აფასებ? რა იცი, რამდენი ნამსხვრევი სდევს მის გულს, რამდენი დაუმთავრებელი სიტყვა აწვება მის ყელს, რამდენი დუმილი ყვირის მის სულში? ჩვენი თვალი ხშირად მხოლოდ ზედაპირს ხედავს. ვხედავთ სახეს, ჟესტს, ღიმილს, მაგრამ ვერ ვხედავთ ღამის სიჩუმეში გადატანილ ბრძოლებს. ვხედავთ გაღიმებულს, მაგრამ არ ვიცით, რამდენი ცრემლი დაიღვარა იმ ღიმილის გამო. ვხედავთ უხეშს, მაგრამ არ ვაცნობიერებთ, რომ შესაძლოა ეს უხეშობა მხოლოდ ფარი იყოს, რომელსაც სული ირგებს, რომ კიდევ ერთხელ არ დაიშალოს.
შენ რა იცი, ადამიანო, რა მიწვალებს სულს? იქნებ ის, ვინც შენთვის კედელია, სინამდვილეში ნანგრევია, რომელსაც ზურგით ატარებს. იქნებ ის, ვინც მკაცრი გგონია, სინამდვილეში ყველაზე მორიდებულია, მაგრამ მისი ტკივილი ისეთი დიდია, რომ ღიმილს ვეღარ გაუძლებს. იქნებ ის, ვინც გულგრილი გეგონა, გულში იმდენ სიყვარულს ატარებს, რომ ვერ ბედავს, რადგან ერთხელ უკვე დაკარგა ყველაფერი, რაც ძვირფასი იყო.
ჩვენ ყოველთვის ვჩქარობთ. ვწერთ შეფასებებს, ვაკრავთ იარლიყებს, თითქოს ადამიანს ერთი შეხედვით შეგიძლია გამოიცნო, მაგრამ ხომ არ ვცდებით სწორედ მაშინ, როცა ყველაზე მეტად დარწმუნებულები ვართ? ადამიანი ხომ ცოცხალი წიგნია, რომლის ყოველი გვერდი სისხლით, ოფლით, ცრემლითა და იმედით არის დაწერილი და ეს წიგნი მხოლოდ მას ეკუთვნის, ვინც გაბედავს და მოთმინებით წაიკითხავს. ამიტომ, სანამ მის სახეს შეხედავ და შენს მკაცრ სიტყვას წარმოთქვამ, დაფიქრდი: იქნებ იქ, სადაც შენ ცარიელ სივრცეს ხედავ, სინამდვილეში სამყარო იმალება. იქ, სადაც შენ სიცივე გგონია, ოდესღაც ისე ძალიან მოჰქროდა ცეცხლი, რომ ახლა მხოლოდ ფერფლი დარჩა. ან იქნებ სწორედ ის, ვინც ყველაზე გაურკვევლად და უხეშად გამოიყურება, ყველაზე მეტად საჭიროებს ნაზ შეხებას, რომ ერთხელ მაინც იგრძნოს, როგორია, როცა მის სულს სხვაც ხედავს.
***
ბედნიერი ვარ, მაგრამ შენს გვერდით სხვანაირად ბედნიერი ვიყავი. თითქოს სიხარულს არა მხოლოდ ვგრძნობდი, არამედ ვსუნთქავდი. შენს გვერდით ბედნიერება არ იყო მდგომარეობა. ის იყო გზა, რომლითაც ჩემივე გულში მივდიოდი.
ახლა ბედნიერება უფრო მარტივია, ყოველდღიური, მაგრამ მაშინ… მაშინ ჩემი ბედნიერება შენს თვალებს ჰგავდა. მაშინ მიპოვე, როცა აღარავის ეძებდი; მაშინ შემიყვარე, როცა სიყვარული აღარ შეიძლებოდა. მეც მაშინ გიპოვე, როცა აღარავის ვეძებდი. მაშინ შეგიყვარე, როცა სიყვარული აღარ შეიძლებოდა. თითქოს ორი დაკარგული სული ერთმანეთს იმ დროს შეხვდა, როცა აღარაფერი უნდა ყოფილიყო.
...და მაინც იყო.
თითქოს ნანგრევებში აღმოცენდა ჩვენი შეხება და ყველაზე უგულო დროს, სიყვარულმა მაინც იპოვა ჩვენამდე გზა. სიყვარული იმდენად წრფელი და ნამდვილი აღმოჩნდა, იმდენად ძლიერი, რომ იძულებით ერთმანეთს მოვშორდით.
თითქოს ზღვამ ერთმანეთს ორი ნავი წაართვა, თითქოს ქარმა ერთი მიმართულებით ვერ გაგვიტანა. მაგრამ ის, რაც ჩვენ შორის იყო, ვერ წაიღო. გულებში დარჩა და ახლა ფარულად სუნთქავს იქ, სადაც სიტყვები აღარ არის და სიჩუმე კიდევაც ლაპარაკობს.
***
ტკივილი წყალს კი არ უნდა გაატანო,- ის უნდა მიიღო. მის გარეშე ვერ ისწავლი, ვინ ხარ სინამდვილეში. ტკივილთან ერთად ცხოვრება რთულია, მაგრამ სწორედ ის გაძლევს ძალას, გასწავლის გამძლეობას და შენს სულს ხდის ღრმას. წყალს შეუძლია ტკივილი წაიღოს, მაგრამ მხოლოდ ტკივილთან ერთად ყოფნა გაგაძლიერებს. ის იქცევა შენს ხმად, შენს გამოცდილებად და ბოლოს- შენს ძალად. ტკივილი კი აღარ არის მტერი, ის შენი საიდუმლო ძალაა, რომელიც მუდამ შენს გვერდით იქნება, როცა გზა ყველაზე მტკივნეული გახდება.
***
რთულია წარსულს ბოლომდე დააღწიო თავი. ის ჰგავს ჩრდილს, რომელიც მზის ჩასვლისას კიდევ უფრო გრძელდება და გდევს უკან, თითქოს არასოდეს დასრულდება, თითქოს ყველა ნაბიჯზე გახსენებს, რომ ერთხელ რაღაც ძალიან გტკიოდა. ჭრილობა ცივ ამინდებში იხსნება ხოლმე ,- როგორც ზღვაში ჩაძირული ქვა, რომელსაც ტალღები ისევ-ისევ ამოაგდებენ ზედაპირზე. ფიქრობ, რომ დრო შეახორცებს, მაგრამ დრო მხოლოდ დაფარავს თხელ ფენად და მერე პირველი სუსხი, პირველი ქარი, პირველივე სიჩუმე შიგნით ისევ გახსნის. სიყვარული რთული ყოფილა. არა იმიტომ, რომ ის თავად არის მძიმე, არამედ იმიტომ, რომ ადამიანი ვერ უძლებს მის სიმძიმეს. სიყვარული ჰგავს ცეცხლს: თუ სწორად არ დაიჭირე, დაგწვავს, თუ შორს გააჩერე, გაგიყინავს. ყველაზე მტკივნეული მაშინ ხდება, როცა თავად ხდები ამ ცეცხლის ნაწილი და მაინც ვერ თბები.ხანდახან ვფიქრობ, სიყვარული იგივე ბრძოლაა საკუთარ თავთან , -რამდენად შეგიძლია დარჩე სინათლედ მაშინ, როცა სიბნელე გფარავს. რამდენად შეგიძლია დაიჯერო, რომ ჭრილობა შენი სისუსტე კი არა, შენი ძალაა, რომ იარა არა მხოლოდ ტკივილის, არამედ შენი გზის მტკიცებულებაა. სიყვარული სარკეა,- გაჩვენებს იმას, რაც შენშია დაფარული. ხან ყველაზე მშვენიერს გიბრუნებს უკან, ხან კი ყველაზე მტკივნეულს. როცა ის სარკე გატყდება, მისი ნამსხვრევები მაინც შენს ხელში რჩება, გჭრის, გტკენს, მაგრამ ვერ გაუშვებ. იქნებ, სიყვარული სწორედ იმიტომ არის რთული, რომ მას ვერასდროს ბოლომდე ვერ ვფლობთ,- ის მუდამ ჩვენზე დიდია.
***
ხანდახან მგონია, სამყარო განსაკუთრებულად მაკვირდება. თითქოს სადღაც მაღლა ზის, ჩემი ნაბიჯების ხმას უსმენს და საკუთარ სცენარს მაწერინებს. იმდენი ქარი შემოიჭრა ჩემს ცხოვრებაში, იმდენი ქვა შემხვდა გზაზე, რომ ზოგჯერ ვფიქრობ, იქნებ ეს ყველაფერი იმისთვის ხდება, რომ სიმარტოვეს შევეგუო. თითქოს მარჯვენა ხელით ძალას მართმევს და მარცხენათი მამაგრებს. თითქოს სწავლობს, რამდენად შემიძლია საკუთარი თავი დავიჭირო მაშინ, როცა მთელი სამყაროს სიმძიმე ჩემს მხრებს აწევს. ხანდახან სიმარტოვე ისე მეჩვენება, როგორც დიდი ოთახი უხილავი კედლებით. ოთახი, სადაც სიჩუმეც კი ყვირის, მაგრამ მერე ჩემს გულში პატარა ხმა იღვიძებს და მეუბნება: „არ გეშინოდეს, ეს მარტოობა არ არის დასასრული, ეს არის ადგილი, სადაც შენი ძალა იზრდება.“ მე ვცდილობ დავიჯერო ეს ხმა. ვცდილობ არ გავექცე ჩემს საკუთარ სარკეს, სადაც ყველაზე გულწრფელ ადამიანს ვხედავ,-მე თვითონ და როცა თავს დავკარგავ, იქ, სარკეში ისევ ვპოულობ იმ ქალს, რომელსაც ჯერ კიდევ შეუძლია ადგომა. იქნებ ეს გზა, ეს ქარები და ეს სიმარტოვე სწორედ იქამდე მიმყავს, სადაც საკუთარი სიძლიერე ჩემს მეორე სახედ იქცევა. იქნებ ეს ყველაფერი იმისთვის ხდება, რომ ერთხელ, როცა აღარ შემეშინდება, ჩემს თავში უკვე იმდენი ძალა და სიმშვიდე მექნება, რომ მთელმა სამყარომ ვერ დამამარცხოს.
-,,მერე რას იზამ?“ – ვეკითხები ჩემს თავს ღამით, როცა ყველას სძინავს და მხოლოდ ჩემი ფიქრები მოძრაობენ.
– „გავუძლებ.“ – მეუბნება პატარა ხმა ჩემს გულში.
– „მაგრამ ხომ მარტო ვარ?“
– „არა, მარტო არ ხარ. შენი სიძლიერე აქ არის, შენი შვილები, შენი სიყვარული, შენი სუნთქვა.“
– „მაგრამ .... რატომ მე?“
– „შენ იმიტომ, რომ შენ შეგიძლია. იმიტომ, რომ შენს სისხლშია ბრძოლა და შენს ხელებშია რწმენა. შენს სახელს ქალი ჰქვია, მაგრამ შენი ძალა მთელ ქარს უტოლდება.“
***
ხანდახან ყველაზე გულწრფელი დიალოგი ის არის, რომელიც დუმილსა და სარკეს შორის მიმდინარეობს. ყველაზე ნამდვილ და გულწრფელ ადამიანს მხოლოდ სარკეში ვხვდები. იქ არაფერია მოჩვენებითი , არც ნიღბები, არც როლები, არც ის ძალით გაღიმებული სახე, რომელსაც სხვებისთვის ვატარებ. სარკე მხოლოდ თვალებს მაჩვენებს და თვალებში ყველა პასუხი დევს: დაღლილობა, სევდა, დაუფარავი სიმართლე და მაინც - დაუმარცხებელი ნაპერწკალი. სარკის წინ საუბარი თითქოს უხმო აღსარებაა. იქ არ მრცხვენია სისუსტის, არ მეშინია ცრემლის, არ ვიმალები საკუთარი თავისგან. სარკე ყველაზე მკაცრი მსაჯულია, მაგრამ ამავე დროს ყველაზე ერთგული თანამოსაუბრე. ის არაფერს მასწავლის, არ მამხელს, უბრალოდ ჩემივე სახით მაყურებინებს ჩემს არსებობას. ხშირად ადამიანები მხოლოდ იმ სახეს ხედავენ, რომელიც მათთვის შევქმენით. მაგრამ სარკე არასდროს კმაყოფილდება გარეგნული თამაშით. ის თვალებში ჩახედვით მაჩვენებს იმ გზას, რომელიც გავიარე, იმ სიმართლეს, რომელსაც სხვებთან ხშირად ვერ ვამბობ. მიყვარს ეს დუმილი. მიყვარს ის უხმო დიალოგი, სადაც ვერაფერს დავმალავ. სარკე თითქოს ჩემი სულის შუშაა, იქ ვხედავ იმას, ვისაც მხოლოდ მე ვიცნობ. ყოველი ასეთი შეხვედრის შემდეგ ვგრძნობ: ნამდვილი სიმამაცე სწორედ ეს არის, -გაბედო, დაინახო საკუთარი თავი ყოველგვარი ნიღბის გარეშე, უთხრა საკუთარ ანარეკლს:
- „ასე ვარ. ეს მე ვარ.“
ხანდახან ვფიქრობ, რომ სარკე მხოლოდ მინის ნაჭერი კი არაა, ის ჩემი სულის კარია. როცა მას ვუყურებ, თითქოს ვბრუნდები შინ. შინ, სადაც აღარ მჭირდება არც თავის გამართლება, არც სიცილის იძულება. იქ მხოლოდ მე ვარ -ნამდვილი, გულწრფელი, ზოგჯერ ტანჯული, მაგრამ მაინც ცოცხალი მე. იქ, სარკის წინ, ვგრძნობ როგორ ისწავლა სიჩუმემ მეტყველება და როგორ გახდა ჩემი საკუთარი ხმა ყველაზე ნაზი და ჭეშმარიტი სიმართლე.
***
ხანდახან ცხოვრება ისე გვექცევა, თითქოს არჩევანის უფლება აღარ გაგაჩნდეს. თითქოს გზის გასაყარზე კი არ დგახარ, არამედ მხოლოდ ერთი გზა გიდგას წინ: ქვის, ტალახის, სიბნელის და ამ გზაზე არავინ გელოდება. არც სინათლე ჩანს შორიდან, არც სიმშვიდე. ასე ხვდები, რომ ცხოვრება ყოველთვის არ გიტოვებს ღირსეულ არჩევანს. ზოგჯერ უბრალოდ გასაქანს არ გაძლევს და ისეთ რამეზე გხდის იძულებულს, რასაც შენი სუფთა გული ვერასდროს მოიწონებდა. ადამიანის ბუნება სწორედ ასეთ დროს იშიფრება ყველაზე მკვეთრად. როცა იდეალური გზა აღარ არსებობს და შენ მაინც ცდილობ, საკუთარ სინდისი არ დაკარგო. როცა იძულებული ხარ ისეთი ნაბიჯი გადადგა, რომელიც გტკივა, მაგრამ მაინც გადადგამ, რადგან ეს ერთადერთი გზაა წინსვლისა. ცუდი ქმედება ყოველთვის არ ნიშნავს ცუდ ადამიანს. ზოგჯერ ეს უბრალოდ ცხოვრების იძულებაა, გადარჩენის ინსტინქტი, რომელიც გვაფიქრებინებს, რომ დროებით შეგვიძლია საკუთარ სულთან ომიც კი გავმართოთ, ოღონდ არ გავქრეთ. სწორედ ეს განცდა, დანაშაულისა და სინდისის ტკივილი გვინარჩუნებს ადამიანურობას. სისუფთავე ყოველთვის არ არის უარყოფის უნარი, ზოგჯერ ისაა, რომ იცი, რა ბინძურია გზაა და მაინც ნატრობ, ოდესმე ისევ სუფთად იარო.
ვიცი, როგორი მძიმეა საკუთარი სინდისის წინააღმდეგ წასვლა. თითქოს საკუთარ თავს ღალატობ. თითქოს სარკეში ვეღარ უყურებ შენს თვალებს. მაგრამ მე ვიცი, ეს მაინც მე ვარ. ვიცოცხლე, დავეცი, შევცურე ბინძურ მდინარეში, მაგრამ არ დავკარგულვარ. იმიტომ, რომ ამ ყველაფრის შუაგულშიც კი ვგრძნობ, როგორ მტკივა… და ეს ტკივილი მაფიქრებინებს, რომ ჯერ კიდევ შემიძლია ისევ სუფთა გზას დავუბრუნდე. ცუდს ვეხები, მაგრამ ცუდი არ ვხდები. უბრალოდ, ვცდილობ გადავრჩე. ესეც ძალაა. ხანდახან გადარჩენასაც თავისი სიბრძნე აქვს: გადარჩენილი ოდესმე ისევ შეძლებს გულწრფელად, სუფთად, ადამიანურად ცხოვრებას.
***
არ მიყვარს სიტყვა „მჭირდები.“
არ მიყვარს, როცა ხმა მიცახცახებს და თვალებში ცრემლი მიბრწყინავს.
არ მიყვარს, როცა სხვები ჩემს სისუსტეს ხედავენ და ფიქრობენ, რომ ვერ გავუძლებ.
არ მიყვარს, როცა საკუთარ თავს ვერ ვმალავ.
არ მიყვარს, როცა ზურგს უკან ფრთხილი ჩურჩული ისმის :
– „ისიც ჩვეულებრივი ადამიანია.“
არ მიყვარს, როცა იმაზე მეტად ველოდები ვინმეს, ვიდრე საკუთარ თავს.
არ მიყვარს, როცა მარტოობაში მჭამს სიმართლე, რომ მე კიდევ ვარ ქალი, რომელსაც სჭირდება ხელი.
არ მიყვარს, როცა სხვებს ჰგონიათ, რომ მარტოობით ვსწავლობ ცხოვრებას, სინამდვილეში კი მარტოობა მჭამს.
არ მიყვარს, როცა სიყვარულს ვუწევ ანგარიშს – თითქოს ვალს ვიხდი და არა სულს ვხსნი.
არ მიყვარს, როცა საკუთარ სიძლიერეში უნდა დავიმალო.
...და მაინც…
ნეტავ იცოდე, სინამდვილეში როგორ მჭირდები.
ნეტავ იცოდე, როგორ მინდა, ხანდახან სუსტი ვიყო. როგორ მინდა, ხმამაღლა ვთქვა:
– „გულზე დამადე ხელი, რადგან მარტო ვერ ვსუნთქავ.“
როგორ მინდა ვიგრძნო, რომ ჩემი სიძლიერე მხოლოდ ნიღაბია, რომელსაც სამყარო მაიძულებს.
როგორ მინდა, ერთხელ მაინც შემომხედონ და მითხრან:
- „შენ შეგიძლია, სუსტი იყო, მაინც არ დაკარგავ ღირსებას.“
მე ხომ ქალი ვარ,- გარედან ფოლადი, შიგნით კი ნაზი ქსოვილი. ქარი რომ დამარტყამს, ხესავით ვირწევი, მაგრამ ფესვებამდე მტკივა.
ღამით საკუთარ თავს ვეკითხები:
- „რატომ უნდა ვიყო ძლიერი, როცა ძალა აღარ მაქვს?“ -და ისევ ვდგები, რადგან სხვებს ჰგონიათ, რომ უნდა ავიტანო.
სიმართლე არის ის,რომ მე სუსტი ვარ და სწორედ აქ, ამ სისუსტეში, იმალება ჩემი უდიდესი ძალა, რადგან ვინც საკუთარ სისუსტეს არ აღიარებს, ის ვერასდროს იქნება ნამდვილად ძლიერი. მე კი ვაღიარებ:
- მჭირდები.- ეს სიტყვა არის ჩემი სიმტკიცე, რადგან მასში ვამბობ: – მარტო აღარ მინდა ბრძოლა. ეს არის ჩემი გამარჯვება, რადგან ვაღიარებ იმას, რისგანაც მთელი ცხოვრება ვიმალებოდი.
მჭირდები იმიტომ, რომ სწორედ ამ აღიარებით ვქმნი საკუთარ თავისუფლებას. მჭირდები, რადგან შენი არსებობით ვგრძნობ, რომ სუსტად ყოფნა სირცხვილი კი არა, სიცოცხლის ყველაზე ჭეშმარიტი ფორმაა და თუ ოდესმე ჩემს გულში ქაოსს დაინახავ, იცოდე, ეს ქაოსი ჩემი სიმშვიდეა.
ეს ქაოსი ჩემი სიყვარულია.
ეს ქაოსი – მე ვარ.
***
ზღვა თითქოს ჩემს სულში გადმოისხა. მისი ტალღები უკვე ჩემი ფიქრების ნაწილია, ისინი ებღაუჭებიან გულიდან ამომდგარ ხმებს და ისევ უკან მოაქვთ, როგორც მოგონების არამშვიდი ექო. ქვის ჩახმიანება კი აღარ არის მხოლოდ ბუნების ხმა, ის თითქოს ჩემი ტკივილისა და სიმძიმის გამოძახილია, რომელსაც ტალღებზე ვატარებ, რომ სადღაც იქით, უსასრულობისკენ წავიღო. შტორმში ორივე ვარსებობთ: მე და ზღვა. თითქოს ერთსა და იმავე არსის ორი სახე ვართ, ის ქარს ემორჩილება, მე ემოციას. მაგრამ ძალა ორივეს ერთნაირი გვაქვს, ვამტვრევთ, ვშლით და ისევ ვაწყობთ, თითქოს განადგურებაში და შექმნაში ერთი და იგივე ენერგია ტრიალებდეს.
...და მაინც, როგორც ზღვას აქვს სიღრმე, რომელსაც არც ტალღა არღვევს და არც ქარი, ისე აქვს ჩემს ფიქრებს სიჩუმე, რომლის მიღმაც დუმილი ზის, ის დუმილი, რომელიც უფრო ხმაურიანია, ვიდრე ნებისმიერი ქარიშხალი. ზღვა და მე ერთნაირ საიდუმლოს ვატარებთ: ზედაპირზე ხმაური, ქარიშხალი და ხიფათი, მაგრამ გულში მშვიდი წყარო, რომელსაც ვერავინ სწვდება. იქ, სიღრმეში, არის ჩემი და ზღვის ნამდვილი სახე: ძალა, რომელიც არ ქრება, და სიმშვიდე, რომელიც არ ირღვევა.
***
ისევ მოაქვს ღამეს ფიქრი. ფიქრი უფრო სიმძიმით მოდის, ვიდრე დღის აურზაურით დაღლილი ნაბიჯი. ღამე ყველაფერს ხდის გამჭვირვალეს, საკუთარ სიმარტოვესაც, დაკარგულ სიზმრებსაც და იმ იმედსაც, რომელიც სადღაც ჯერ კიდევ სუნთქავს. ღამე სარკეა: გაჩვენებს არა იმას, რასაც სხვებს ეუბნები, არამედ იმას, რასაც თავადაც არ იმჩნევ. აქ ჩუმად იკვრება ყველა დანაკარგი და ყველა დაუფიქრებელი სიტყვა, აქ იკვრება ყველაფერი, რაც შენს გულში ვერ ისვენებს. ამ სარკეში იმედიც ჩანს, ნაზი, ფრთხილი, თითქოს ფარდის მიღმა მდგარი. ის გეუბნება:
- „ჯერ კიდევ შეგიძლია, ჯერ კიდევ ხარ“.
ღამე, ფიქრი და სიჩუმე - ეს სამი ერთმანეთს ეხლება და ქმნის სიმღერას, რომელიც მხოლოდ სულს ესმის. ეს არის სიმღერა, სადაც თეთრი და შავი კლავიშები ერთმანეთს ერწყმის, როგორც ტკივილი და სინაზე, მონატრება და რწმენა. ღამე არ არის მხოლოდ სიბნელე, ის არის ადგილი, სადაც საკუთარ თავს პირველად უსმენ.
ახალი სტატიები
დარეჯან დეკანოიძე - ჩანახატები (წიგნიდან ,,ანარეკლი") 00:20ფრიდრიხ ნიცშე - მორალის გენეალოგიაზე (თარგმანი - მინდია ცეცხლაძე) 22:18გიორგი სოსიაშვილი - სანამ შეიყვარებ 21:47ბექა ახალაია - ლექსები 02:05მარიამ ცომაია - ლექსები 01:51ოქტავიო პასი - მარტოობის დიალექტიკა (თარგმანი - ნუგზარ კუჭუხიძე) 01:32ზაზა შათირიშვილი - ,,კოსმოსის კრიზისი", როგორც სამყაროს განსჯა 01:11დავით კაკაურიძე - საქართველოს ეროვნული ნაკრები ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის კონტექსტში 22:53
ახალი ნომერი
პირადი კაბინეტი